Berberyna w SIBO – wszechstronny suplement

Berberyna w leczeniu SIBO to temat, który zyskuje coraz więcej uwagi. Znana przede wszystkim z działania przeciwzapalnego, przeciwdrobnoustrojowego i wspierającego metabolizm glukozy, coraz częściej pojawia się również w kontekście terapii SIBO jako alternatywa lub uzupełnienie standardowego leczenia.

W dzisiejszym wpisie przyjrzę się bliżej właściwościom berberyny z punktu widzenia terapii SIBO. Omówimy, w jakich sytuacjach może się sprawdzić, jakie korzyści może przynieść pacjentom z zaburzeniami jelitowymi oraz czy istnieją przeciwwskazania do jej stosowania.

Artykuł został zaktualizowany w kwietniu 2025 r. i zawiera aktualne informacje na temat zastosowania berberyny w terapii SIBO.

Berberyna – właściwości zdrowotne

Berberyna to naturalny związek roślinny o wyjątkowo szerokim spektrum działania biologicznego. Działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie, przeciwdrobnoustrojowo, a także wspiera gospodarkę cukrową i lipidową. Jej potencjał terapeutyczny wykorzystywany jest od tysięcy lat w medycynie chińskiej – a dziś coraz częściej również w nowoczesnych protokołach leczenia różnych chorób przewlekłych.

Najlepiej przebadane zastosowania berberyny to m.in.:

• obniżanie poziomu glukozy i insuliny (cukrzyca typu 2, insulinooporność),
• poprawa profilu lipidowego (LDL, trójglicerydy, cholesterol całkowity),
• wsparcie w redukcji masy ciała,
• działanie przeciwdrobnoustrojowe – wobec licznych pierwotniaków oraz bakterii jelitowych (w tym związanych z SIBO).

Te właściwości sprawiają, że berberyna może być wartościowym wsparciem w leczeniu różnych zaburzeń jelitowych (w tym SIBO) – i właśnie temu tematowi przyjrzymy się dziś bliżej.

Berberyna na SIBO – działanie plejotropowe

Berberyna w większości naturalnych protokołów leczenia SIBO jest traktowana jako fundament terapii i nierzadko określana jako naturalny odpowiednik Xifaxanu (najczęściej stosowanego antybiotyku w SIBO). Warto wiedzieć, że jej działanie wykracza daleko poza prymitywne działanie przeciwdrobnoustrojowe i może na wielu płaszczyznach wspierać zdrowie naszych jelit.

Wpływ berberyny na jelita:

• hamuje wzrost niepożądanych bakterii – zarówno tlenowych, jak i beztlenowych – co czyni ją cennym wsparciem po antybiotykoterapii lub jako fundament fitoterapii SIBO/IMO,
• stymuluje produkcję SCFA w jelitach – dzięki czemu chroni błonę śluzową przed uszkodzeniami wywołanymi przez patogeny oraz łagodzi stany zapalne w jelitach [1],
• uszczelnia barierę jelitową – ogranicza zjawisko tzw. nieszczelnego jelita i prowadzi do zmniejszenia endotoksemii, przewlekłego stanu zapalnego o niskim stopniu nasilenia i zapobiega rozwojowi chorób metabolicznych,
• reguluje metabolizm glukozy i insuliny – poprawia insulinowrażliwość tkankową, co jest szczególnie istotne dla pacjentów dotkniętych problemem insulinooporności (z moich obserwacji dość częste zjawisko u pacjentów z rozrostem metanowym),
• moduluje mikrobiotę jelitową – promuje wzrost korzystnych bakterii, takich jak Bifidobacterium, a jednocześnie redukuje szczepy potencjalnie patogenne – Klebsiella, Clostridium, Escherichia, Prevotella, Streptococcus [2].

Mówiąc krótko – berberyna działa na jelita wielowymiarowo: ogranicza namnażanie patogennych bakterii, wspiera szczelność bariery jelitowej, łagodzi stany zapalne i reguluje gospodarkę cukrową. To właśnie te mechanizmy są kluczowe w skutecznej terapii SIBO – i dlatego berberyna tak dobrze odnajduje się w tym kontekście.

Berberyna vs rifaksymina w SIBO – porównanie skuteczności (RCT 2024)

W 2024 roku opublikowano bardzo ciekawe, choć wciąż wstępne wyniki badania BRIEF-SIBO RCT, w którym porównano skuteczność berberyny do rifaksyminy – czyli standardowego antybiotyku najczęściej stosowanego w leczeniu SIBO [3].

Obie grupy – pacjenci z rozpoznanym SIBO – otrzymywały przez dwa tygodnie:

• rifaksyminę (2×400 mg) lub
• berberynę (2×400 mg).

Wstępne wyniki badania są całkiem optymistyczne, gdyż remisję objawów klinicznych odnotowano u 88% pacjentów przyjmujących berberynę oraz u 90,5% pacjentów przyjmujących rifaksyminę. Natomiast oceniając skuteczność leczenia na podstawie normalizacji testu oddechowego – berberyna wypadła znacznie lepiej (52% vs 28,6%).

Choć do tej pory porównywanie berberyny do rifaksyminy (Xifaxanu) traktowano raczej ze sporym przymrużeniem oka w środowisku naukowym, to okazuje się, że może nie być to wcale takie przesadzone.

Jak stosować berberynę w leczeniu SIBO?

Berberyna jest chętnie wykorzystywana w wielu protokołach leczenia SIBO, zarówno wodorowego jak i metanowego. Prawdopodobnie może być również skuteczna w przypadku SIBO siarkowodorowego (ISO), gdyż obniża liczebność bakterii produkujących siarkowodór [4].

W przypadku terapii ziołowej SIBO często zaleca się stosowanie co najmniej dwóch preparatów ziołowych jednocześnie przez okres 2-6 tygodni:

• SIBO wodorowe – np. berberyna + olejek z oregano
• IMO (dawniej SIBO metanowe) – np. berberyna + allicyna

Jeśli chodzi o dawkowanie berberyny w leczeniu SIBO, najczęściej w swojej praktyce bazuję na dawkach 1000–1500 mg dziennie, podzielonych na 2–3 porcje. To zakres, który uznaje się za bezpieczny i skuteczny – również w badaniach nad innymi jednostkami chorobowymi. Choć niektórzy specjaliści sugerują dawki rzędu 3000–4000 mg dziennie (np. dr Allison Siebecker), osobiście uważam je za zbyt wysokie i nieuzasadnione.

Berberyna – przeciwwskazania i skutki uboczne

Berberyna jest zazwyczaj dobrze tolerowana, jednak u niektórych osób może wywołać działania niepożądane. Najczęściej są to przejściowe dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, bóle brzucha czy zaparcia.

Niektóre osoby obawiają się przyjmowania berberyny ze względu na jej działanie hipoglikemiczne (obniżające stężenie cukru we krwi), co mogłoby prowadzić do wystąpienia hipoglikemii. Jest to mało prawdopodobne, ponieważ berberyna jest bardziej suplementem euglikemicznym – czyli przywraca wartości cukru do normy, nie powodując jego nadmiernego spadku u osób zdrowych.

Główne przeciwwskazania do stosowania berberyny:

• jednoczesne przyjmowanie leków metabolizowanych przez cytochrom P450 (możliwość interakcji i nasilenia toksyczności),
• berberyny nie powinny stosować kobiety ciężarne, karmiące oraz noworodki ze względu na potencjalne działanie teratogenne.

Podsumowanie

Berberyna to niezwykle interesujący suplement, który wszechstronnie wspiera zdrowie przewodu pokarmowego: działa antypatogennie, zwiększa szczelność bariery jelitowej, poprawia funkcję i skład mikrobiomu oraz korzystnie wpływa na zdrowie metaboliczne. Suplementacja berberyny może więc przynieść szereg korzyści dla osób zmagających się z SIBO oraz innymi problemami jelitowymi, przy znikomym ryzyku skutków ubocznych.

Czy jest to suplement dla każdego? Oczywiście nie, ponieważ zawsze powinniśmy zadbać o indywidualizację protokołu suplementacyjnego i istnieją pewne przeciwwskazania, ale jest to dość uniwersalna substancja, którą w wielu przypadkach możemy zastosować 🙂

Masz problemy jelitowe i potrzebujesz konsultacji dietetycznej?

Wypełnij formularz współpracy, a z pewnością odezwę się do Ciebie!