Podchodząc do terapii SIBO wielu pacjentów wykazuje się entuzjazmem, że po 14 dniach kuracji antybiotykowej znikną ich wszystkie problemy zdrowotne i wrócą do normalnego życia. Niestety jest to sytuacja rzadka, a poprawa często bywa przejściowa lub wręcz nie następuje w ogóle.
W dzisiejszym wpisie opiszę czym jest SIBO oporne na leczenie, jakie są najczęstsze powody nieudanych kuracji i co z tym można w praktyce zrobić.
Czym jest SIBO oporne na leczenie?
Termin „SIBO oporne na leczenie” odnosi się do sytuacji, w której mimo przeprowadzenia standardowej terapii – najczęściej antybiotykowej lub ziołowej – objawy nie ustępują lub wracają bardzo szybko. Dla wielu pacjentów jest to frustrujące i niezrozumiałe, szczególnie gdy testy wskazywały jednoznacznie na SIBO, a leczenie wydawało się dobrane prawidłowo.
W praktyce warto traktować brak poprawy po leczeniu jako ważną informację zwrotną. Może ona wskazywać na potrzebę zmiany strategii, ale też otwiera drzwi do lepszego zrozumienia tego, co dzieje się w naszym organizmie. Czasem to właśnie ten brak oczekiwanej poprawy pozwala w końcu dotrzeć do źródła problemu.
Dlaczego SIBO nie reaguje na leczenie?
Przyczyn nieskutecznego leczenia może być wiele – od nietrafionej diagnozy po niewłaściwie dobrane leki. Oto scenariusze, które osobiście najczęściej widuję w swojej praktyce klinicznej.
1. Źle przeprowadzona kuracja
To niestety bardzo częsta sytuacja. Pacjent otrzymuje zły schemat leczenia, co przekreśla jego skuteczność już na samym starcie – źle dobrana dawka lub rodzaj antybiotyków, brak wsparcia jelit po leczeniu, błędy w diecie…
Przykłady błędów, które obserwuje w praktyce:
- rifaksymina (Xifaxan) stosowany w zbyt małej dawce lub przez zbyt krótki okres (obecnie najczęściej rekomenduje się dawkę 1200-1600 mg przez 10-14 dni),
- brak dodatkowego antybiotyku w terapii IMO (w terapii rozrostu metanowego zaleca się łączoną kurację dwoma antybiotykami – np. rifaksyminą i neomycyną),
- brak wsparcia prokinetycznego po leczeniu,
- ignorowanie roli diety i czynników związanych ze stylem życia jako kluczowych czynników prewencyjnych po zakończonej terapii.
2. Bakterie oporne na antybiotyki
Skuteczność rifaksyminy w eliminacji SIBO (najczęściej stosowanego antybiotyku) jest szacowana na ok. 70%. Oznacza to, że spośród 100 pacjentów którzy przystąpią do kuracji antybiotykowej – aż u 30 leczenie będzie nieskuteczne.
Mimo że oporność bakterii na Xifaxan w praktyce jest ekstremalnie rzadka i uważa się go za bardzo bezpieczny antybiotyk to nieskuteczność leczenia może wynikać chociażby z wytwarzania przez bakterie biofilmów ochronnych oraz kolonizacji głębokich warstw śluzu jelitowego (antybiotyk może mieć problem z dotarciem do bakterii odpowiedzialnych za SIBO).
W najnowszym badaniu na szczurach z 2024 roku zaadresowano ten problem wskazując, że dodatek NAC (substancji o działaniu antybiofilmowym i rozrzedzającym śluz) do kuracji rifaksyminą może znacznie zwiększyć skuteczność eliminacji SIBO [1].
3. Zła diagnoza – czy to naprawdę było SIBO?
Nie każdy pozytywny wynik testu wodorowo-metanowego oznacza SIBO. Odsetek wyników fałszywie dodatnich staje się niestety coraz większym problemem w praktyce.
Potencjalne przyczyny wyników fałszywie dodatnich:
- nieprawidłowe przygotowanie pacjenta do testu (np. nieprawidłowa dieta przed badaniem),
- przyspieszony pasaż jelitowy (wzrost produkcji gazów może wskazywać na fermentację z okrężnicy, a niekoniecznie na SIBO),
- wykonywanie testu w kiepskich laboratoriach (jest to obecnie bardzo duży problem w Polsce, gdzie jedna z największych sieci laboratoriów oferuje tragicznej jakości testy, które u wszystkich osób wychodzą pozytywne).
W powyższych sytuacjach leczenie SIBO może nie przynieść żadnej poprawy, ponieważ w praktyce nie będzie ono w ogóle obecne u pacjenta.
4. SIBO nie jest główną przyczyną
Możliwe, że diagnoza SIBO lub IMO została u Ciebie postawiona słusznie, natomiast nie wyklucza to również obecności innych schorzeń, które mogą sabotować leczenie.
Dlatego zawsze przed przystąpieniem do leczenia SIBO należy wykluczyć obecność innych poważniejszych chorób i przyczyn, które mogły do tego SIBO doprowadzić (np. choroby zapalne jelit, celiakia, niedoczynność tarczycy, infekcje pasożytnicze…).
Więcej na ten temat przeczytasz w artykule o przyczynach SIBO.
Co zrobić w przypadku opornego SIBO?
Jeśli masz za sobą jedną lub kilka nieudanych prób leczenia SIBO – warto na chwilę się zatrzymać i przeanalizować skąd to może wynikać. Powtarzanie kolejny raz tej samej kuracji raczej nie rozwiąże problemu, a wręcz może prowadzić do jego pogłębienia.
W takiej sytuacji warto:
- zweryfikować diagnozę SIBO i jakość wykonanego testu,
- rozważyć zmianę podejścia (być może lepiej zadziała inna kombinacja antybiotyków, może warto spróbować fitoterapii, a może skupić się na wsparciu mikrobioty jelitowej zamiast jej usilnym wybijaniu),
- rozważyć pogłębienie diagnostyki w celu wykluczenia innych przyczyn objawów,
- skonsultować się ze specjalistą, który ma doświadczenie w prowadzeniu trudniejszych przypadków lub zwyczajnie zasięgnąć drugiej opinii.
Wykonując powyższe kroki i analizę dotychczasowego leczenia otrzymamy mnóstwo informacji zwrotnych, które pomogą zaplanować dalsze działania.
Podsumowanie
SIBO oporne na leczenie to nie wyrok – to sygnał, że trzeba poszukać głębiej. Czasem przyczyna tkwi w szczegółach terapii, czasem w błędnej diagnozie, a czasem w tym, że SIBO to jedynie objaw innej choroby. Dlatego do każdego pacjenta z SIBO należy podchodzić z otwartą głową, unikając utartych schematów.
Masz problemy jelitowe i potrzebujesz konsultacji dietetycznej?
Wypełnij formularz współpracy, a z pewnością odezwę się do Ciebie!
