SIFO – rozrost grzybiczy w jelicie cienkim

SIFO, czyli rozrost grzybów w jelicie cienkim, to zaburzenie, o którym mówi się coraz częściej w kontekście przewlekłych dolegliwości jelitowych. Najczęściej odpowiada za nie Candida albicans – drożdżak, który w sprzyjających warunkach potrafi wymknąć się spod kontroli i powodować objawy bardzo zbliżone do SIBO, ale wymagające zupełnie innego leczenia.

W tym artykule przybliżę, czym dokładnie jest SIFO, jakie daje objawy, kto jest w grupie ryzyka i co możemy zrobić, by skutecznie je leczyć – zarówno farmakologicznie, jak i dietetycznie.

Co to jest SIFO i jak się objawia?

SIFO jest grzybiczym odpowiednikiem SIBO i dosłownie oznacza rozrost grzybów w jelicie cienkim (głównie z gatunku Candida). Choć drożdżaki te naturalnie występują w organizmie, w niekorzystnych warunkach mogą stać się patogenne: tworzą biofilm ochronny, zmieniają swoją postać na inwazyjną (strzępkową) i uszkadzają barierę jelitową poprzez wydzielanie enzymów (np. fosfolipaz i proteaz).

Objawy SIFO często są niespecyficzne i łudząco podobne do SIBO, co utrudnia postawienie trafnej diagnozy.

Najczęściej zgłaszane symptomy to:

• wzdęcia i nadmiar gazów,
• uczucie pełności lub rozpierania po posiłkach,
• biegunki,
• niestrawność, nudności,
• bóle brzucha,
• uczucie „burczenia” i przelewania.

Szacuje się, że SIFO może być obecne u około 25% pacjentów zmagających się z niewyjaśnionymi objawami ze strony przewodu pokarmowego [1].

Skąd się bierze SIFO? Przyczyny i czynniki ryzyka

Do rozrostu Candida w jelicie cienkim predysponują podobne czynniki jak w przypadku SIBO, przy czym niezależnymi czynnikami ryzyka są: stosowanie inhibitorów pompy protonowej (leki na zgagę) oraz spowolniona motoryka przewodu pokarmowego [2].

Do grupy zwiększonego ryzyka należą również osoby:

• po długotrwałych kuracjach antybiotykowych,
• niedożywione,
• przewlekle i/lub ciężko chore,
• z niekontrolowaną cukrzycą,
• z obniżoną odpornością,
• stosujące leki immunosupresyjne, kortykosteroidy,
• po kolektomii [3].

Jako ciekawostkę dodam, że na konferencji DDW w 2023 roku przedstawiono wyniki badania wskazujące, że im większy jest rozrost drożdżaków, tym większa szansa na jednoczesny rozrost bakterii w jelicie cienkim (SIBO) – dlatego zawsze warto rozważyć SIFO jako możliwy czynnik współistniejący w przypadku powtarzanej kuracji antybiotykowej w kierunku SIBO.

Diagnostyka SIFO – jak potwierdzić rozrost grzybów?

Złotym standardem (oraz jedyną wiarygodną metodą diagnostyczną) w przypadku SIFO jest aspiracja i posiew treści dwunastniczej. Badanie to umożliwia bezpośrednie wykrycie drożdżaków w jelicie cienkim – jednak nie jest dostępne w Polsce.

W praktyce nie istnieje obecnie żaden komercyjny test na rynku, który pozwalałby w sposób miarodajny zdiagnozować rozrost drożdżaków w jelitach. Niestety, wiele popularnych „testów na candidę” (np. z moczu, kału czy krwi) nie zostało oficjalnie zweryfikowanych pod kątem wykrywania SIFO.

Istnieją co prawda pewne markery pośrednie (np. posiew kału w kierunku drożdżaków, d-arabinitol z moczu, przeciwciała anty-mannanowe z krwi, antygen krążący Candida) – natomiast większość z nich ma poważne ograniczenia i trudno określić ich realną przydatność w diagnostyce.

Leczenie SIFO – jak wygląda terapia?

Ze względu na brak dostępnych metod diagnostycznych przy wyraźnym podejrzeniu SIFO najlepszym podejściem jest podjęcie próby leczenia przeciwgrzybiczego i ocena efektów – jeżeli objawy zaczną się poprawiać, może to przemawiać za diagnozą SIFO.

Leki przeciwgrzybicze

Podstawą leczenia są najczęściej leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol, itrakonazol czy nystatyna – stosowane przez okres około 2–3 tygodni.

W przypadku równoległego SIBO oraz SIFO warto zwrócić uwagę na kolejność leczenia. Jeden z głównych specjalistów od SIFO, dr Satish Rao, w pierwszej kolejności sugeruje leczenie SIBO, a dopiero następnie SIFO (antybiotykoterapia może nasilić rozrost drożdżaków, więc wydaje się to naturalną i logiczną kolejnością).

Zioła przeciwgrzybicze

Kuracja naturalna SIFO w mojej opinii jest ciekawym pomysłem, ponieważ pozwala zaadresować oba problemy naraz (leczenie SIBO i SIFO jednocześnie) i może być mniej obciążająca od leków przeciwgrzybiczych.

Zioła które zasługują na szczególną uwagę w tym wypadku to m.in. berberyna, neem, olejek z oregano, allicyna czy artemizyna.

Probiotyki

Kluczowym aspektem skutecznej terapii SIFO jest zadbanie o mikrobiotę jelitową ze szczególnym uwzględnieniem komponenty bakteryjnej. Drożdżaki w jelitach bezpośrednio konkurują z bakteriami o niszę i składniki odżywcze, a więc zasiedlenie jelit pożytecznymi bakteriami jest niezbędne aby zapobiegać rozrostowi drożdżaków.

Probiotyki mają tutaj podwójne zastosowanie:

• wykazują bezpośrednie działanie przeciwgrzybicze,
• wspomagają odbudowę i utrzymanie równowagi w mikrobiocie jelitowej.

Liczne szczepy probiotyczne wykazują potencjał w kontekście działania przeciwgrzybiczego (np. dobrze znany drożdżak Saccharomyces boulardii), natomiast probiotykoterapia nastawiona na odtworzenie równowagi w mikrobiomie powinna być indywidualnie dostosowana do sytuacji pacjenta.

Dieta w przypadku SIFO – co jeść, a czego unikać?

Dieta przeciwgrzybicza jest pojęciem bardzo naciąganym i często nadmiernie komplikowanym. Kluczem jest wspieranie zdrowia jelit i mikrobiomu, a nie bezrefleksyjne eliminowanie „wszystkiego co karmi grzyby”.

Kluczowe zasady diety przeciwgrzybiczej:

• niskoprzetworzona, z ograniczeniem rafinowanych cukrów i słodyczy,
• eliminacja alkoholu,
• zwiększenie spożycia warzyw niskoskrobiowych, dobrej jakości tłuszczów i białka,
• bazowanie na posiłkach dobrze tolerowanych – najlepiej w oparciu o zasady diety śródziemnomorskiej i w razie potrzeby częściowe ograniczenie FODMAP (zwłaszcza jeśli nasilają objawy i jest obecne SIBO).

Wbrew obiegowym opiniom – zazwyczaj nie ma konieczności stosowania diety niskowęglowodanowej ani eliminacji owoców z diety. Dla wielu osób kluczowe będzie nie ograniczenie całej grupy makroskładników, ale odbudowa równowagi mikrobiologicznej jelit i wsparcie procesów trawiennych – a w tym wypadku im mniej ograniczeń, tym lepiej.

Potrzebujesz konkretnego planu żywieniowego przy SIBO lub SIFO? Sprawdź mój 7-dniowy jadłospis Low FODMAP – oparty na aktualnej wiedzy i łatwy w zastosowaniu na co dzień.

Podsumowanie

SIFO to rozrost drożdżaków w jelicie cienkim, który może dawać objawy łudząco podobne do SIBO – wzdęcia, bóle brzucha, niestrawność. Różnica polega jednak na tym, że przyczyną nie są bakterie, lecz grzyby, dlatego klasyczne leczenie SIBO często nie przynosi tu rezultatów.

Ze względu na brak dostępnych testów, diagnoza SIFO zwykle opiera się na ocenie objawów i odpowiedzi na leczenie przeciwgrzybicze. W odpowiednio dobranych przypadkach – może to być kluczowy krok do trwałej poprawy funkcjonowania jelit i warto mieć to na uwadze.

Masz problemy jelitowe i potrzebujesz konsultacji dietetycznej?

Wypełnij formularz współpracy, a z pewnością odezwę się do Ciebie!