SIBO i objawy psychiczne – czy wszystko siedzi w Twojej głowie?

Wielu pacjentów zmagających się z SIBO poza objawami ze strony przewodu pokarmowego doświadcza również zaburzeń lękowych, obniżonego nastroju czy zwiększonej podatności na stres. Z tego powodu nierzadko pacjent w gabinecie lekarskim słyszy, że „wszystko siedzi w jego głowie i musi jakoś nauczyć się z tym żyć”. Takie podejście nie tylko nie pomaga, ale wręcz może mieć negatywny wpływ.

W dzisiejszym wpisie omówię temat dwukierunkowej zależności między jelitami i mózgiem, a w szczególności skupimy się na powiązaniu SIBO z objawami psychicznymi i odpowiemy sobie na pytanie – co było pierwsze?

Jak jelita wpływają na psychikę? Oś jelitowo-mózgowa

Jelita i mózg są ze sobą połączone za pomocą tzw. osi jelitowo-mózgowej. To złożony system komunikacji, który obejmuje układ nerwowy, hormonalny i odpornościowy. Głównym łącznikiem obu narządów jest nerw błędny – to on przekazuje sygnały w obu kierunkach, niczym autostrada łącząca 2 miasta: mózg i jelita.

W tym układzie ogromną rolę odgrywa mikrobiota jelitowa – czyli społeczność bakterii zamieszkujących nasze jelita. Bakterie te nie tylko wpływają na funkcjonowanie przewodu pokarmowego, ale także produkują neuroprzekaźniki. Przykładowo serotonina, znana jako hormon szczęścia, aż w 90% produkowana jest właśnie w jelitach (choć nie wpływa ona bezpośrednio na serotoninę w mózgu!).

Jak kiedyś trafnie przeczytałem w książce Bena Greefielda, gdyby serotonina z jelit mogła swobodnie przedostawać się do mózgu to jako ludzie żylibyśmy na wiecznym tripie (jak po przyjęciu końskiej dawki LSD lub grzybów psychodelicznych). Serotonina w jelitach może wpływać na nasze samopoczucie, ale robi to poprzez pośrednie mechanizmy.

Gdy równowaga naszej mikrobioty zostaje zaburzona – np. w przebiegu SIBO – może dojść do poważnych zakłóceń komunikacji osi jelitowo-mózgowej. Objawia się to nie tylko dolegliwościami ze strony układu trawiennego, ale także lękiem, depresją czy zaburzeniami snu.

SIBO a objawy psychiczne – co mówią badania?

Badania naukowe z ostatnich lat coraz wyraźniej wskazują na powiązanie między SIBO a zdrowiem psychicznym. Oto kilka najciekawszych wyników:

• w badaniu z 2022 roku pacjentów z SIBO poddano cyklicznej kuracji Xifaxanem (rifaksyminą) i odnotowano spadek średnich wyników lęku o ponad połowę w grupie SIBO-D (biegunki) oraz blisko 25% w grupie SIBO-C (zaparcia). U pacjentów zaobserwowano też poprawę metabolizmu tryptofanu (wzrost serotoniny i spadek toksycznego kwasu chinolinowego) [1],
• w innym z badań u pacjentów z SIBO zaobserwowano wyższy poziom neurotyzmu, niższy poziom ekstrawersji oraz znacznie wyższy poziom lęku i stresu w porównaniu do grupy kontrolnej [2],
• SIBO wiąże się z gorszą funkcją motoryczną oraz ścieńczeniem kory mózgowej u pacjentów z chorobą Parkinsona, a także nasileniem objawów autystycznych u dzieci [3].

Naukowcy na ten moment wskazują na kilka kluczowych mechanizmów, przez jakie SIBO może wpływać na objawy psychiczne: zaburzenia metabolizmu serotoniny (wzmożona degradacja tryptofanu do jego toksycznych metabolitów), dysbalans neuroprzekaźników oraz nieszczelność jelit i stany zapalne (również w obrębie mózgu).

Szukasz skutecznej diety wspierającej leczenie SIBO? Sprawdź mój jadłospis low FODMAP – dopasowany do potrzeb osób z zaburzeniami jelitowymi.

SIBO czy objawy psychiczne? – co było pierwsze

Nie da się jednoznacznie odpowiedź na pytanie, co było pierwsze – objawy jelitowe czy psychiczne. Każdy pacjent ma swoją własną historię i z dużym prawdopodobieństwem może działać to w dwie strony (mózg może wpływać na jelita, ale jelita mogą również wpływać na mózg).

Mamy jednak pewne przesłanki sugerujące, że jelita mogą odgrywać nieco ważniejszą rolę w omawianym aspekcie niż mózg. W badaniu Koloskiego i wsp. wykazano, że aż u 2/3 pacjentów z IBS i dyspepsją czynnościową (często współwystępują z SIBO) objawy psychologiczne wystąpiły jako NASTĘPSTWO objawów jelitowych, natomiast u zaledwie 1/3 pacjentów to objawy psychologiczne wystąpiły jako pierwsze [4].

Na podstawie własnej praktyki klinicznej (oraz osobistych doświadczeń) mogę z całą pewnością stwierdzić, że poprawa stanu jelit (np. skuteczne leczenie SIBO) jest w stanie znacznie poprawić stan psychiczny pacjenta. Ale mamy też odwrotną zależność – praca nad psychiką (np. psychoterapia czy techniki relaksacyjne) potrafi czasami zdziałać cuda i nie należy tego ignorować.

Podsumowanie

Jelita i mózg łączy dwukierunkowa zależność – jelita wpływają na mózg, ale też mózg wpływa na jelita. I trzeba zadbać o te dwa narządy równolegle, a nie skupiać się wyłącznie na jednej stronie równania. Takie kompleksowe podejście daje największą szansę na trwałą eliminację SIBO oraz realną poprawę stanu psychicznego.

Masz problemy jelitowe i potrzebujesz konsultacji dietetycznej?

Wypełnij formularz współpracy, a z pewnością odezwę się do Ciebie!