Dieta Carnivore w SIBO – szansa czy zagrożenie?

Dieta Carnivore, czyli tzw. dieta mięsożercy (często nazywana też dietą karniwora), budzi w ostatnich latach ogromne emocje. Jedni uważają ją za potencjalne remedium na przewlekłe problemy jelitowe, takie jak SIBO/IMO, zespół jelita drażliwego czy choroby zapalne jelit, zaś inni za niebezpieczny eksperyment zdrowotny z licznymi skutkami ubocznymi.

W tym artykule podzielę się swoją perspektywą na temat diety Carnivore – dlaczego tak wiele osób rekomenduje poprawę, co na ten temat mówią badania i jakie ryzyka niesie ze sobą taki sposób odżywiania.

Czym jest dieta Carnivore?

Dieta carnivore to system żywienia oparty wyłącznie na produktach pochodzenia zwierzęcego. Jej podstawę stanowią:

• mięso czerwone, drób, ryby,
• podroby,
• jajka,
• tłuszcze zwierzęce (np. smalec, łój, masło).

W zależności od protokołu niektóre wersje dopuszczają niewielkie ilości nabiału, inne eliminują go całkowicie. Z jadłospisu usuwa się wszystkie produkty roślinne – warzywa, owoce, zboża, nasiona, strączki czy orzechy.

Na pierwszy rzut oka taka dieta wygląda mocno abstrakcyjnie i nielogicznie. Natomiast wiele osób po jej wdrożeniu początkowo raportuje znaczną poprawę stanu zdrowia, szczególnie w zakresie jelit.

Chcesz wiedzieć, dlaczego SIBO ciągle nawraca? W moim e-booku Odkryj przyczynę SIBO znajdziesz konkretne wskazówki.

Dlaczego dieta Carnivore może działać?

Istnieje kilka mechanizmów, które mogą tłumaczyć obserwowaną poprawę u niektórych pacjentów:

• eliminacja FODMAP i błonnika – bakterie w naszych jelitach odżywiają się w głównej mierze cukrem i węglowodanami zaliczanymi do grupy FODMAP. Na diecie karniwora ich spożycie spada praktycznie do zera, co skutkuje głodzeniem bakterii, a w konsekwencji redukcją gazów, zmniejszeniem wzdęć oraz stanów zapalnych (zwłaszcza u pacjentów zmagających się np. z SIBO czy IMO),
• eliminacja wyzwalaczy pokarmowych – na diecie karniwora całkowicie odcinamy gluten, lektyny, nikiel, niektóre alergeny i dodatki spożywcze. To może wyciszać układ odpornościowy i zmniejszać reakcje zapalne (kluczowe np. w chorobach autoimmunologicznych),
• stan ketozy – bardzo niska podaż węglowodanów niemal gwarantuje wprowadzenie organizmu w stan ketozy, czyli przejście na zapasowe źródło energii którym są ciała ketonowe. Te z kolei mają działanie przeciwzapalne, modulują układ odpornościowy i mogą wpływać na ekspresję genów regulujących stan zapalny.

Powyższe mechanizmy są jak najbardziej realne i w dużym stopniu mogą przyczyniać się do efektów zdrowotnych osiąganych na diecie Carnivore. Można tutaj dostrzec nawet pewną analogię do diety elementarnej, która jest również wykorzystywana w leczeniu SIBO/IMO oraz chorobach zapalnych jelit (aczkolwiek bardzo daleki jestem tutaj od stawiania znaku równości).

Dieta Carnivore a SIBO i jelita – co mówią badania?

Niestety, nauka nie nadąża za popularnością diety carnivore. Dotychczasowe prace to głównie opisy przypadków i badania ankietowe, a ich jakość metodologiczna jest zwyczajnie kiepska – mówiąc bardzo oszczędnie.

2 pierwsze „badania” nie przeszły nawet procesu recenzji i nie zostały opublikowane w żadnym rzetelnym czasopiśmie naukowym, więc warto brać na to poprawkę:

• Martin P. et al. (2021) – opis 6 pacjentek z SIBO na diecie carnivore (2–6 tygodni). U 5 z nich test oddechowy po 4 tygodniach wyszedł ujemny, a objawy się poprawiły. Problem? To retrospektywny opis przypadków, czyli najsłabsza forma dowodu naukowego – brak grupy kontrolnej, brak informacji o pacjentach, którzy nie odnieśli poprawy [1],
• Barton (2024) – ankieta internetowa (40 osób z SIBO). Blisko połowa uczestników zgłaszała poprawę objawów jelitowych, ale jednocześnie większość doświadczała różnych skutków ubocznych – najczęściej skurczów mięśni, zmęczenia czy problemów ze snem. Dane były subiektywne, bez obiektywnych pomiarów, a grupa badana rekrutowana w środowisku pro-carnivore [2].

Z kolei w trzeciej publikacji Norwitz & Soto-Mota (2024) opisali 10 pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit (choroba Crohna, WZJG), którzy zgłosili poprawę po diecie ketogenicznej zbliżonej do carnivore. Efekt był spektakularny – większość osób mogła odstawić leki. Ograniczeniem jest ponownie retrospektywny opis przypadków (naukowcy znaleźli sobie 10 pacjentów którzy pasowali do ich hipotezy). U kilku pacjentów odnotowano ogromne wartości cholesterolu LDL (nawet 400-500 mg/dl) (!) [3]

Podsumowując: dowody są słabe, mocno obarczone błędami i stronniczością. Nie mamy badań randomizowanych, nie wiemy, ilu pacjentom w praktyce dieta szkodzi, a ilu pacjentom pomaga.

Wady i ryzyka związane z dietą Carnivore

Potencjalne korzystne efekty i raporty różnych osób są z pewnością ekscytujące. Warto jednak pamiętać o drugiej stronie medalu, ponieważ ciężko stwierdzić, że dieta oparta na spożyciu samego mięsa i jajek jest dla naszego organizmu fizjologiczna i bezpieczna w długotrwałej perspektywie.

Ryzyko krótkoterminowe:

• niedobory pokarmowe (witamina C, wapń, magnez, potas),
• objawy ogólne (skurcze mięśni, spadek energii, zaburzenia snu, kołatania serca),
• nasilenie biegunek (np. u pacjentów z SIBO siarkowodorowym).

Ryzyko długoterminowe:

• zwiększone ryzyko osteoporozy (niedobory wapnia, magnezu),
• hipercholesterolemia i wzrost ryzyka sercowo-naczyniowego,
• pogłębianie dysbiozy jelitowej – wzrost liczebności bakterii gnilnych,
• utrata tolerancji pokarmowej (po dłuższym okresie stosowania diety coraz gorsza tolerancja różnych produktów roślinnych),
• zwiększone ryzyko raka jelita grubego.

Przykładowy jadłospis Carnivore (wersja skrajna)

Zastanawiałem się czy umieszczać tutaj przykładowy jadłospis, ponieważ ciężko tutaj o popis finezji kulinarnej. Przykładowo, powołując się na wcześniejsze badanie – dieta jednego z pacjentów wyglądała następująco:

• 1 posiłek dziennie – 1 kg mielonej wołowiny (ok. 20% tłuszczu), 500 g steku z antrykotu i 10 dużych jajek, smażonych na 2 łyżkach łoju wołowego

Przykładowy jadłospis w schemacie 3 posiłków:

• Śniadanie: stek wołowy (300-400 g) smażony na łyżce łoju wołowego, 2-3 jajka sadzone i bulion z kości wołowych
• Obiad: udka z kurczaka pieczone ze skórą (2-3 sztuki), wątróbka wołowa/drobiowa (100 g), szpik kostny pieczony w piekarniku
• Kolacja: tatar wołowy (200-250 g) z żółtkiem LUB grillowane burgery wołowe (200 g)

Podkreślam, że nie jest to jadłospis który jakkolwiek rekomenduję, natomiast jest to przykładowy zestaw posiłków często praktykowany przez osoby na restrykcyjnym schemacie diety Carnivore.

Szukasz bezpieczniejszej alternatywy dla diety Carnivore przy SIBO? Sprawdź mój 7-dniowy jadłospis gentle FODMAP – oparty na badaniach, praktyczny i dopasowany do codziennego życia.

Podsumowanie

Dieta Carnivore jest skrajnym rozwiązaniem, w przypadku którego mocno balansujemy na granicy potencjalnych zysków i strat – z bilansem zazwyczaj przesuwającym się w kierunku strat wraz z czasem stosowania diety.

Chociaż zdecydowanie wierzę pacjentom i dostrzegam potencjał tej diety w pewnych schorzeniach to warto podkreślić, że korzyści prawdopodobnie wynikają nie z tego co dieta zawiera (czyli mięso), ale z tego co wyklucza (wysokoprzetworzoną żywność, cukier, sztuczne dodatki, alergeny, FODMAPy i inne wyzwalacze pokarmowe).

W mojej praktyce jako dietetyk kliniczny specjalizujący się w SIBO nie spotkałem się jeszcze z trwałym ustąpieniem SIBO/IMO po diecie carnivore. Wręcz przeciwnie, częściej obserwuję pogorszenie tolerancji pokarmowej i nawrót objawów w dłuższej perspektywie. Dlatego ktoś decyduje się na taki krok to zawsze podkreślam: jak najkrócej, jak najrozsądniej, pod ścisłą kontrolą i z próbą szybkiego rozszerzania diety.

Masz problemy jelitowe i potrzebujesz konsultacji dietetycznej?

Wypełnij formularz współpracy, a z pewnością odezwę się do Ciebie!