W dzisiejszym wpisie przyjrzę się bliżej właściwościom berberyny z punktu widzenia terapii SIBO. Omówimy, w jakich sytuacjach może się sprawdzić, jakie korzyści może przynieść pacjentom z zaburzeniami jelitowymi oraz czy istnieją przeciwwskazania do jej stosowania.

Artykuł został zaktualizowany w kwietniu 2026 r. i zawiera aktualne informacje na temat zastosowania berberyny w terapii SIBO.

Berberyna – właściwości zdrowotne

Berberyna to naturalny związek roślinny o wyjątkowo szerokim spektrum działania biologicznego. Działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie, przeciwdrobnoustrojowo, a także wspiera gospodarkę cukrową i lipidową. Jej potencjał terapeutyczny wykorzystywany jest od tysięcy lat w medycynie chińskiej – a dziś coraz częściej również w nowoczesnych protokołach leczenia różnych chorób przewlekłych.

Najlepiej przebadane zastosowania berberyny to m.in.:

• obniżanie poziomu glukozy i insuliny (cukrzyca typu 2, insulinooporność),
• poprawa profilu lipidowego (LDL, trójglicerydy, cholesterol całkowity),
• wsparcie w redukcji masy ciała,
• działanie przeciwdrobnoustrojowe – wobec licznych pierwotniaków oraz bakterii jelitowych (w tym związanych z SIBO).

Te właściwości sprawiają, że berberyna może być wartościowym wsparciem w leczeniu różnych zaburzeń jelitowych (w tym SIBO) – i właśnie temu tematowi przyjrzymy się dziś bliżej.

Berberyna na SIBO – działanie plejotropowe

Berberyna w większości naturalnych protokołów leczenia SIBO jest traktowana jako fundament terapii i nierzadko określana jako naturalny odpowiednik Xifaxanu (najczęściej stosowanego antybiotyku w SIBO). Warto wiedzieć, że jej działanie wykracza daleko poza prymitywne działanie przeciwdrobnoustrojowe i może na wielu płaszczyznach wspierać zdrowie naszych jelit.

Wpływ berberyny na jelita:

• hamuje wzrost niepożądanych bakterii – zarówno tlenowych, jak i beztlenowych – co czyni ją cennym wsparciem po antybiotykoterapii lub jako fundament fitoterapii SIBO/IMO,
• stymuluje produkcję SCFA w jelitach – dzięki czemu chroni błonę śluzową przed uszkodzeniami wywołanymi przez patogeny oraz łagodzi stany zapalne w jelitach [1],
• uszczelnia barierę jelitową – ogranicza zjawisko tzw. nieszczelnego jelita i prowadzi do zmniejszenia endotoksemii, przewlekłego stanu zapalnego o niskim stopniu nasilenia i zapobiega rozwojowi chorób metabolicznych,
• reguluje metabolizm glukozy i insuliny – poprawia insulinowrażliwość tkankową, co jest szczególnie istotne dla pacjentów dotkniętych problemem insulinooporności (z moich obserwacji dość częste zjawisko u pacjentów z rozrostem metanowym),
• moduluje mikrobiotę jelitową – promuje wzrost korzystnych bakterii, takich jak Bifidobacterium, a jednocześnie redukuje szczepy potencjalnie patogenne – Klebsiella, Clostridium, Escherichia, Prevotella, Streptococcus [2].

Mówiąc krótko – berberyna działa na jelita wielopoziomowo: ogranicza namnażanie patogennych bakterii, wspiera szczelność bariery jelitowej, łagodzi stany zapalne i reguluje gospodarkę cukrową. To właśnie te mechanizmy są kluczowe w skutecznej terapii SIBO – i dlatego berberyna tak dobrze odnajduje się w tym kontekście.

Berberyna vs rifaksymina w SIBO – porównanie skuteczności (RCT 2025)

W 2025 roku opublikowano wyniki pierwszego randomizowanego badania klinicznego, którego celem było bezpośrednie porównanie skuteczności berberyny z rifaksyminą – najczęściej stosowanym antybiotykiem w leczeniu SIBO [3].

Do badania włączono 186 pacjentów z SIBO, których podzielono na 2 grupy:

• przyjmujących rifaksyminę (2×400 mg) lub
• przyjmujących berberynę (2×400 mg).

Berberyna okazała się być nie gorsza od rifaksyminy w leczeniu SIBO, co wykazano zarówno poprzez normalizację testu oddechowego (53% vs 44% na korzyść berberyny) oraz poprawy objawów (75% vs 80% na korzyść rifaksyminy) oceniając wspomniane parametry 4 tygodnie po zakończeniu leczenia.

Co ciekawe, berberyna sprawdziła się lepiej pod kątem redukcji wzdęć, natomiast rifaksymina wykazała lepszą skuteczność pod katem poprawy częstotliwości wypróżnień.

Z pewnych wad powyższego badania warto zaznaczyć, że w ramach terapii SIBO zazwyczaj praktykuje się istotnie wyższe dawki rifaksyminy (1200-1600 mg/d) niż zastosowane w badaniu (co może wpływać na interpretację wyników i niższe wskaźniki skuteczności), choć jednocześnie dawka berberyny w tym badaniu również nie była specjalnie wygórowana i jej dawki w granicach 1000-1500 mg są powszechnie stosowane w praktyce klinicznej.

Choć do tej pory porównywanie berberyny do rifaksyminy (Xifaxanu) traktowano raczej ze sporym przymrużeniem oka w środowisku naukowym, to wyniki tego badania sugerują, że koncepcja ta może mieć realne uzasadnienie kliniczne.

Jak stosować berberynę w leczeniu SIBO?

Berberyna jest powszechnie wykorzystywana w wielu protokołach leczenia SIBO, zarówno wodorowego jak i metanowego. Prawdopodobnie może być również skuteczna w przypadku SIBO siarkowodorowego (ISO), gdyż obniża liczebność bakterii produkujących siarkowodór [4].

W przypadku terapii ziołowej SIBO często zaleca się stosowanie co najmniej dwóch preparatów ziołowych jednocześnie przez okres 2-6 tygodni:

• SIBO wodorowe – np. berberyna + olejek z oregano
• IMO (dawniej SIBO metanowe) – np. berberyna + allicyna

Jeśli chodzi o dawkowanie berberyny w SIBO, najczęściej w swojej praktyce bazuję na dawkach 1000–1500 mg dziennie, podzielonych na 2–3 porcje. To zakres, który uznaje się za bezpieczny i skuteczny – również w badaniach nad innymi jednostkami chorobowymi. Choć niektórzy specjaliści sugerują dawki rzędu 3000–4000 mg dziennie (np. dr Allison Siebecker), osobiście uważam je za zbyt wysokie i nieuzasadnione.

Berberyna – przeciwwskazania i skutki uboczne

Berberyna jest zazwyczaj dobrze tolerowana, jednak u niektórych osób może wywołać działania niepożądane. Najczęściej są to przejściowe dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, bóle brzucha czy zaparcia.

Niektóre osoby obawiają się przyjmowania berberyny ze względu na jej działanie hipoglikemiczne (obniżające stężenie cukru we krwi), co mogłoby prowadzić do wystąpienia hipoglikemii. U większości osób jest to mało prawdopodobne, ponieważ berberyna jest bardziej suplementem euglikemicznym – czyli przywraca wartości cukru do normy, nie powodując jego nadmiernego spadku u osób zdrowych.

Główne przeciwwskazania do stosowania berberyny:

• jednoczesne przyjmowanie leków metabolizowanych przez cytochrom P450 (możliwość interakcji i nasilenia toksyczności),
• należy zachować ostrożność u pacjentów z zespołem Gilberta (zwłaszcza z bardzo wysokimi poziomami bilirubiny),
• berberyny nie powinny stosować kobiety ciężarne, karmiące oraz noworodki ze względu na potencjalne działanie teratogenne.

Podsumowanie

Berberyna to niezwykle interesujący suplement, który wszechstronnie wspiera zdrowie przewodu pokarmowego: działa antypatogennie, zwiększa szczelność bariery jelitowej, poprawia funkcję i skład mikrobiomu oraz korzystnie wpływa na zdrowie metaboliczne. Suplementacja berberyny może więc przynieść szereg korzyści dla osób zmagających się z SIBO oraz innymi problemami jelitowymi, przy stosunkowo niskim ryzyku skutków ubocznych.

Czy jest to suplement dla każdego? Oczywiście nie, ponieważ zawsze powinniśmy zadbać o indywidualizację protokołu suplementacyjnego i istnieją pewne przeciwwskazania, ale jest to dość uniwersalna substancja, którą w wielu przypadkach możemy zastosować

Pokaż bibliografię ▼

Masz problemy jelitowe i potrzebujesz konsultacji dietetycznej?

Wypełnij formularz współpracy, a z pewnością odezwę się do Ciebie!

Artykuł Berberyna w SIBO – wszechstronny suplement pochodzi z serwisu Michał Andrulewicz.

W tym artykule przybliżę, czym jest infekcja H.pylori, na ile realne jest „leczenie naturalne” oraz jak zwiększyć skuteczność eradykacji (wspomagając antybiotyki, a nie z nich rezygnując).

Helicobacter pylori – czym jest?

Helicobacter pylori to gram-ujemna bakteria o spiralnym kształcie, która jest szczególnie przystosowana do funkcjonowania w kwaśnym środowisku żołądka.

W początkowej fazie zakażenia produkuje ureazę – enzym, który neutralizuje kwas solny i tworzy dla bakterii sprzyjające warunki do namnażania w żołądku. Jej witki i spiralna budowa pozwalają na wnikanie w głąb błony śluzowej, co prowadzi do powstawania stanu zapalnego i owrzodzeń.

Helicobacter pylori – objawy

U większości osób infekcja przebiega bezobjawowo, choć u praktycznie wszystkich zakażonych rozwija się stan zapalny błony śluzowej żołądka.

Najczęstsze objawy H.pylori to:

• Ból w nadbrzuszu
• Nudności
• Zgaga
• Odbijania
• Nieświeży oddech (halitoza)
• Wzdęcia
• Niedokwasota lub nadkwasota żołądka (w zależności od lokalizacji infekcji)

Wśród mniej oczywistych konsekwencji warto wymienić: niedobór żelaza (niska ferrytyna) i witaminy B12, trądzik różowaty, migreny czy zwiększone ryzyko SIBO/IMO.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się, jak skutecznie wesprzeć leczenie H.pylori dietą i suplementacją to zachęcam do udziału w moim kursie Opanuj Helicobacter pylori.

Leczenie naturalne H.pylori – czy może zastąpić antybiotyki?

Niestety, być może część zwolenników naturalnych terapii zasmucę, ale terapią o najwyższej skuteczności pozostaje leczenie farmakologiczne (w Polsce najczęściej terapia poczwórna z bizmutem), które w praktyce klinicznej osiąga ~90% eradykacji przy prawidłowym zastosowaniu.

Choć pewne związki naturalne wykazują potencjał w eradykacji infekcji H.pylori to nie ma obecnie dowodów, aby kuracja naturalna była w stanie choćby zbliżyć się swoją skutecznością do kuracji antybiotykowej.

Co pokazują badania kluczowych związków?

• Czarnuszka – w połączeniu z inhibitorem pompy protonowej suplementacja 1-3 g czarnuszki zapewniła skuteczność eradykacji H.pylori na poziomie 47-67% [1].
• Mastika – badania są kiepskiej jakości i dają sprzeczne wyniki (od braku efektów do skuteczności na poziomie 30-38%) [2, 3].
• Kiełki z brokuła (sulforafan) – w czasie suplementacji znaczny spadek liczebności H.pylori, ale po zakończeniu przyjmowania następuje szybki nawrót (część badań sugeruje skuteczność na poziomie 11-36%) [4].

W przypadku pozostałych ziół oraz związków schemat jest bardzo powtarzalny – badania są małe, często wątpliwej jakości, a ewentualna eradykacja dotyczy niewielkiego odsetka pacjentów.

Ziołoterapia może więc czasowo obniżać liczebność bakterii, ale raczej rzadko prowadzi do trwałego wyleczenia. Jest to zjawisko tzw. pseudowyleczenia infekcji H.pylori, gdzie w ciągu kilku miesięcy od zakończenia kuracji dochodzi do odrodzenia bakterii i nawrotu objawów.

Wsparcie leczenia farmakologicznego – suplementacja

Tym co w mojej opinii zasługuje na największą uwagę i gdzie suplementacja ma naprawdę spore pole do popisu jest wsparcie leczenia farmakologicznego (zwiększenie jej skuteczności i zmniejszenie skutków ubocznych z nią związanych).

Najlepiej przebadane interwencje:

• Probiotyki – włączenie odpowiednich probiotyków (np. Saccharomyces boulardii, Lactobacillus reuteri DSM 17648, Bifidobacterium spp.) może zwiększyć skuteczność terapii nawet o >10-15% oraz zmniejszyć ryzyko skutków ubocznych [5].
• Laktoferyna / apolaktoferyna – wspiera eradykację i łagodzi skutki uboczne antybiotyków.
• Karnozynian cynku – zwiększa skuteczność farmakoterapii oraz przyspiesza regenerację błony śluzowej żołądka (nie należy łączyć z tetracykliną!).
• N-acetylocysteina (NAC) – działa antybiofilmowo i łagodnie zwiększa skuteczność kuracji (ale może też zwiększać ryzyko skutków ubocznych)
• Propolis / czosnek (allicyna) – dodatkowe działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, mogą zwiększyć skuteczność farmakoterapii

Podsumowanie

Zakażenie Helicobacter pylori to częsta przyczyna zapalenia żołądka i dolegliwości trawiennych. Najskuteczniejszym sposobem leczenia pozostaje terapia farmakologiczna, jednak jej efektywność można realnie zwiększyć poprzez odpowiednie wsparcie naturalne.

Chociaż uważam, że wyleczenie infekcji H.pylori metodami naturalnymi jest możliwe to na ten moment nie znamy optymalnych protokołów, a jakość wielu preparatów ziołowych zostaje wątpliwa. Stąd zawsze w przypadku obecnej infekcji rekomenduję moim podopiecznym wizytę u lekarza, a rozpisaną kurację wspieramy rozsądną dietą i suplementacją.

Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak skutecznie wspierać leczenie H.pylori dietą i suplementacją to zapraszam do udziału w moim kursie Opanuj Helicobacter pylori – jest to bardzo praktyczny przewodnik oparty na aktualnych badaniach i mojej praktyce dietetycznej.

Pokaż bibliografię ▼

Masz problemy jelitowe i potrzebujesz konsultacji dietetycznej?

Wypełnij formularz współpracy, a z pewnością odezwę się do Ciebie!

Artykuł Helicobacter pylori – czy leczenie naturalne jest możliwe? pochodzi z serwisu Michał Andrulewicz.

W tym artykule podzielę się swoją perspektywą na temat diety Carnivore – dlaczego tak wiele osób rekomenduje poprawę, co na ten temat mówią badania i jakie ryzyka niesie ze sobą taki sposób odżywiania.

Czym jest dieta Carnivore?

Dieta carnivore to system żywienia oparty wyłącznie na produktach pochodzenia zwierzęcego. Jej podstawę stanowią:

• mięso czerwone, drób, ryby,
• podroby,
• jajka,
• tłuszcze zwierzęce (np. smalec, łój, masło).

W zależności od protokołu niektóre wersje dopuszczają niewielkie ilości nabiału, inne eliminują go całkowicie. Z jadłospisu usuwa się wszystkie produkty roślinne – warzywa, owoce, zboża, nasiona, strączki czy orzechy.

Na pierwszy rzut oka taka dieta wygląda mocno abstrakcyjnie i nielogicznie. Natomiast wiele osób po jej wdrożeniu początkowo raportuje znaczną poprawę stanu zdrowia, szczególnie w zakresie jelit.

Chcesz wiedzieć, dlaczego SIBO ciągle nawraca? W moim e-booku Odkryj przyczynę SIBO znajdziesz konkretne wskazówki.

Dlaczego dieta Carnivore może działać?

Istnieje kilka mechanizmów, które mogą tłumaczyć obserwowaną poprawę u niektórych pacjentów:

• eliminacja FODMAP i błonnika – bakterie w naszych jelitach odżywiają się w głównej mierze cukrem i węglowodanami zaliczanymi do grupy FODMAP. Na diecie karniwora ich spożycie spada praktycznie do zera, co skutkuje głodzeniem bakterii, a w konsekwencji redukcją gazów, zmniejszeniem wzdęć oraz stanów zapalnych (zwłaszcza u pacjentów zmagających się np. z SIBO czy IMO),
• eliminacja wyzwalaczy pokarmowych – na diecie karniwora całkowicie odcinamy gluten, lektyny, nikiel, niektóre alergeny i dodatki spożywcze. To może wyciszać układ odpornościowy i zmniejszać reakcje zapalne (kluczowe np. w chorobach autoimmunologicznych),
• stan ketozy – bardzo niska podaż węglowodanów niemal gwarantuje wprowadzenie organizmu w stan ketozy, czyli przejście na zapasowe źródło energii którym są ciała ketonowe. Te z kolei mają działanie przeciwzapalne, modulują układ odpornościowy i mogą wpływać na ekspresję genów regulujących stan zapalny.

Powyższe mechanizmy są jak najbardziej realne i w dużym stopniu mogą przyczyniać się do efektów zdrowotnych osiąganych na diecie Carnivore. Można tutaj dostrzec nawet pewną analogię do diety elementarnej, która jest również wykorzystywana w leczeniu SIBO/IMO oraz chorobach zapalnych jelit (aczkolwiek bardzo daleki jestem tutaj od stawiania znaku równości).

Dieta Carnivore a SIBO i jelita – co mówią badania?

Niestety, nauka nie nadąża za popularnością diety carnivore. Dotychczasowe prace to głównie opisy przypadków i badania ankietowe, a ich jakość metodologiczna jest zwyczajnie kiepska – mówiąc bardzo oszczędnie.

2 pierwsze „badania” nie przeszły nawet procesu recenzji i nie zostały opublikowane w żadnym rzetelnym czasopiśmie naukowym, więc warto brać na to poprawkę:

• Martin P. et al. (2021) – opis 6 pacjentek z SIBO na diecie carnivore (2–6 tygodni). U 5 z nich test oddechowy po 4 tygodniach wyszedł ujemny, a objawy się poprawiły. Problem? To retrospektywny opis przypadków, czyli najsłabsza forma dowodu naukowego – brak grupy kontrolnej, brak informacji o pacjentach, którzy nie odnieśli poprawy [1],
• Barton (2024) – ankieta internetowa (40 osób z SIBO). Blisko połowa uczestników zgłaszała poprawę objawów jelitowych, ale jednocześnie większość doświadczała różnych skutków ubocznych – najczęściej skurczów mięśni, zmęczenia czy problemów ze snem. Dane były subiektywne, bez obiektywnych pomiarów, a grupa badana rekrutowana w środowisku pro-carnivore [2].

Z kolei w trzeciej publikacji Norwitz & Soto-Mota (2024) opisali 10 pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit (choroba Crohna, WZJG), którzy zgłosili poprawę po diecie ketogenicznej zbliżonej do carnivore. Efekt był spektakularny – większość osób mogła odstawić leki. Ograniczeniem jest ponownie retrospektywny opis przypadków (naukowcy znaleźli sobie 10 pacjentów którzy pasowali do ich hipotezy). U kilku pacjentów odnotowano ogromne wartości cholesterolu LDL (nawet 400-500 mg/dl) (!) [3]

Podsumowując: dowody są słabe, mocno obarczone błędami i stronniczością. Nie mamy badań randomizowanych, nie wiemy, ilu pacjentom w praktyce dieta szkodzi, a ilu pacjentom pomaga.

Wady i ryzyka związane z dietą Carnivore

Potencjalne korzystne efekty i raporty różnych osób są z pewnością ekscytujące. Warto jednak pamiętać o drugiej stronie medalu, ponieważ ciężko stwierdzić, że dieta oparta na spożyciu samego mięsa i jajek jest dla naszego organizmu fizjologiczna i bezpieczna w długotrwałej perspektywie.

Ryzyko krótkoterminowe:

• niedobory pokarmowe (witamina C, wapń, magnez, potas),
• objawy ogólne (skurcze mięśni, spadek energii, zaburzenia snu, kołatania serca),
• nasilenie biegunek (np. u pacjentów z SIBO siarkowodorowym).

Ryzyko długoterminowe:

• zwiększone ryzyko osteoporozy (niedobory wapnia, magnezu),
• hipercholesterolemia i wzrost ryzyka sercowo-naczyniowego,
• pogłębianie dysbiozy jelitowej – wzrost liczebności bakterii gnilnych,
• utrata tolerancji pokarmowej (po dłuższym okresie stosowania diety coraz gorsza tolerancja różnych produktów roślinnych),
• zwiększone ryzyko raka jelita grubego.

Przykładowy jadłospis Carnivore (wersja skrajna)

Zastanawiałem się czy umieszczać tutaj przykładowy jadłospis, ponieważ ciężko tutaj o popis finezji kulinarnej. Przykładowo, powołując się na wcześniejsze badanie – dieta jednego z pacjentów wyglądała następująco:

• 1 posiłek dziennie – 1 kg mielonej wołowiny (ok. 20% tłuszczu), 500 g steku z antrykotu i 10 dużych jajek, smażonych na 2 łyżkach łoju wołowego

Przykładowy jadłospis w schemacie 3 posiłków:

• Śniadanie: stek wołowy (300-400 g) smażony na łyżce łoju wołowego, 2-3 jajka sadzone i bulion z kości wołowych
• Obiad: udka z kurczaka pieczone ze skórą (2-3 sztuki), wątróbka wołowa/drobiowa (100 g), szpik kostny pieczony w piekarniku
• Kolacja: tatar wołowy (200-250 g) z żółtkiem LUB grillowane burgery wołowe (200 g)

Podkreślam, że nie jest to jadłospis który jakkolwiek rekomenduję, natomiast jest to przykładowy zestaw posiłków często praktykowany przez osoby na restrykcyjnym schemacie diety Carnivore.

Szukasz bezpieczniejszej alternatywy dla diety Carnivore przy SIBO? Sprawdź mój 7-dniowy jadłospis gentle FODMAP – oparty na badaniach, praktyczny i dopasowany do codziennego życia.

Podsumowanie

Dieta Carnivore jest skrajnym rozwiązaniem, w przypadku którego mocno balansujemy na granicy potencjalnych zysków i strat – z bilansem zazwyczaj przesuwającym się w kierunku strat wraz z czasem stosowania diety.

Chociaż zdecydowanie wierzę pacjentom i dostrzegam potencjał tej diety w pewnych schorzeniach to warto podkreślić, że korzyści prawdopodobnie wynikają nie z tego co dieta zawiera (czyli mięso), ale z tego co wyklucza (wysokoprzetworzoną żywność, cukier, sztuczne dodatki, alergeny, FODMAPy i inne wyzwalacze pokarmowe).

W mojej praktyce jako dietetyk kliniczny specjalizujący się w SIBO nie spotkałem się jeszcze z trwałym ustąpieniem SIBO/IMO po diecie carnivore. Wręcz przeciwnie, częściej obserwuję pogorszenie tolerancji pokarmowej i nawrót objawów w dłuższej perspektywie. Dlatego ktoś decyduje się na taki krok to zawsze podkreślam: jak najkrócej, jak najrozsądniej, pod ścisłą kontrolą i z próbą szybkiego rozszerzania diety.

Pokaż bibliografię ▼

Masz problemy jelitowe i potrzebujesz konsultacji dietetycznej?

Wypełnij formularz współpracy, a z pewnością odezwę się do Ciebie!

Artykuł Dieta Carnivore w SIBO – szansa czy zagrożenie? pochodzi z serwisu Michał Andrulewicz.

W dzisiejszym wpisie opiszę czym jest SIBO oporne na leczenie, jakie są najczęstsze powody nieudanych kuracji i co z tym można w praktyce zrobić.

Czym jest SIBO oporne na leczenie?

Termin „SIBO oporne na leczenie” odnosi się do sytuacji, w której mimo przeprowadzenia standardowej terapii – najczęściej antybiotykowej lub ziołowej – objawy nie ustępują lub wracają bardzo szybko. Dla wielu pacjentów jest to frustrujące i niezrozumiałe, szczególnie gdy testy wskazywały jednoznacznie na SIBO, a leczenie wydawało się dobrane prawidłowo.

W praktyce warto traktować brak poprawy po leczeniu jako ważną informację zwrotną. Może ona wskazywać na potrzebę zmiany strategii, ale też otwiera drzwi do lepszego zrozumienia tego, co dzieje się w naszym organizmie. Czasem to właśnie ten brak oczekiwanej poprawy pozwala w końcu dotrzeć do źródła problemu.

Dlaczego SIBO nie reaguje na leczenie?

Przyczyn nieskutecznego leczenia może być wiele – od nietrafionej diagnozy po niewłaściwie dobrane leki. Oto scenariusze, które osobiście najczęściej widuję w swojej praktyce klinicznej.

1. Źle przeprowadzona kuracja

To niestety bardzo częsta sytuacja. Pacjent otrzymuje zły schemat leczenia, co przekreśla jego skuteczność już na samym starcie – źle dobrana dawka lub rodzaj antybiotyków, brak wsparcia jelit po leczeniu, błędy w diecie…

Przykłady błędów, które obserwuje w praktyce:

• rifaksymina (Xifaxan) stosowany w zbyt małej dawce lub przez zbyt krótki okres (obecnie najczęściej rekomenduje się dawkę 1200-1600 mg przez 10-14 dni),
• brak dodatkowego antybiotyku w terapii IMO (w terapii rozrostu metanowego zaleca się łączoną kurację dwoma antybiotykami – np. rifaksyminą i neomycyną),
• brak wsparcia prokinetycznego po leczeniu,
• ignorowanie roli diety i czynników związanych ze stylem życia jako kluczowych czynników prewencyjnych po zakończonej terapii.

2. Bakterie oporne na antybiotyki

Skuteczność rifaksyminy w eliminacji SIBO (najczęściej stosowanego antybiotyku) jest szacowana na ok. 70%. Oznacza to, że spośród 100 pacjentów którzy przystąpią do kuracji antybiotykowej – aż u 30 leczenie będzie nieskuteczne.

Mimo że oporność bakterii na Xifaxan w praktyce jest ekstremalnie rzadka i uważa się go za bardzo bezpieczny antybiotyk to nieskuteczność leczenia może wynikać chociażby z wytwarzania przez bakterie biofilmów ochronnych oraz kolonizacji głębokich warstw śluzu jelitowego (antybiotyk może mieć problem z dotarciem do bakterii odpowiedzialnych za SIBO).

W najnowszym badaniu na szczurach z 2024 roku zaadresowano ten problem wskazując, że dodatek NAC (substancji o działaniu antybiofilmowym i rozrzedzającym śluz) do kuracji rifaksyminą może znacznie zwiększyć skuteczność eliminacji SIBO [1].

3. Zła diagnoza – czy to naprawdę było SIBO?

Nie każdy pozytywny wynik testu wodorowo-metanowego oznacza SIBO. Odsetek wyników fałszywie dodatnich staje się niestety coraz większym problemem w praktyce.

Potencjalne przyczyny wyników fałszywie dodatnich:

• nieprawidłowe przygotowanie pacjenta do testu (np. nieprawidłowa dieta przed badaniem),
• przyspieszony pasaż jelitowy (wzrost produkcji gazów może wskazywać na fermentację z okrężnicy, a niekoniecznie na SIBO),
• wykonywanie testu w kiepskich laboratoriach (jest to obecnie bardzo duży problem w Polsce, gdzie jedna z największych sieci laboratoriów oferuje tragicznej jakości testy, które u wszystkich osób wychodzą pozytywne).

W powyższych sytuacjach leczenie SIBO może nie przynieść żadnej poprawy, ponieważ w praktyce nie będzie ono w ogóle obecne u pacjenta.

4. SIBO nie jest główną przyczyną

Możliwe, że diagnoza SIBO lub IMO została u Ciebie postawiona słusznie, natomiast nie wyklucza to również obecności innych schorzeń, które mogą sabotować leczenie.

Dlatego zawsze przed przystąpieniem do leczenia SIBO należy wykluczyć obecność innych poważniejszych chorób i przyczyn, które mogły do tego SIBO doprowadzić (np. choroby zapalne jelit, celiakia, niedoczynność tarczycy, infekcje pasożytnicze…).

Więcej na ten temat przeczytasz w artykule o przyczynach SIBO.

Co zrobić w przypadku opornego SIBO?

Jeśli masz za sobą jedną lub kilka nieudanych prób leczenia SIBO – warto na chwilę się zatrzymać i przeanalizować skąd to może wynikać. Powtarzanie kolejny raz tej samej kuracji raczej nie rozwiąże problemu, a wręcz może prowadzić do jego pogłębienia.

W takiej sytuacji warto:

• zweryfikować diagnozę SIBO i jakość wykonanego testu,
• rozważyć zmianę podejścia (być może lepiej zadziała inna kombinacja antybiotyków, może warto spróbować fitoterapii, a może skupić się na wsparciu mikrobioty jelitowej zamiast jej usilnym wybijaniu),
• rozważyć pogłębienie diagnostyki w celu wykluczenia innych przyczyn objawów,
• skonsultować się ze specjalistą, który ma doświadczenie w prowadzeniu trudniejszych przypadków lub zwyczajnie zasięgnąć drugiej opinii.

Wykonując powyższe kroki i analizę dotychczasowego leczenia otrzymamy mnóstwo informacji zwrotnych, które pomogą zaplanować dalsze działania.

Podsumowanie

SIBO oporne na leczenie to nie wyrok – to sygnał, że trzeba poszukać głębiej. Czasem przyczyna tkwi w szczegółach terapii, czasem w błędnej diagnozie, a czasem w tym, że SIBO to jedynie objaw innej choroby. Dlatego do każdego pacjenta z SIBO należy podchodzić z otwartą głową, unikając utartych schematów.

Masz problemy jelitowe i potrzebujesz konsultacji dietetycznej?

Wypełnij formularz współpracy, a z pewnością odezwę się do Ciebie!

Artykuł SIBO oporne na leczenie – co wtedy? pochodzi z serwisu Michał Andrulewicz.

W tym artykule przybliżę, czym jest SIBO siarkowodorowe, jakie bakterie są z nim powiązane, jakie objawy może powodować oraz jak wygląda jego diagnostyka i leczenie w świetle aktualnej wiedzy.

Czym jest SIBO siarkowodorowe?

SIBO siarkowodorowe to rodzaj rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego, w którym dominują bakterie produkujące siarkowodór (H₂S) – gaz o intensywnym zapachu zgniłego jaja, ale też istotnym działaniu biologicznym.

Siarkowodór w małych ilościach pełni funkcję ochronną i sygnalizacyjną (jest tzw. gazoprzekaźnikiem), ale w nadmiarze działa toksycznie na komórki jelitowe – uszkadza błonę śluzową, wpływa na motorykę i może prowadzić do przewlekłego stanu zapalnego. Za jego nadprodukcję odpowiadają bakterie redukujące siarczany (tj. Desulfovibrio spp. czy Proteus mirabilis) [1].

W zeszłym roku rozrost siarkowodorowy został oficjalnie umieszczony w międzynarodowej klasyfikacji chorób ICD-10 (kod K63.8212).

Objawy SIBO siarkowodorowego

W odróżnieniu od rozrostu metanogenów w jelitach (IMO), który kojarzymy głównie z zaparciami, SIBO siarkowodorowe wiąże się najczęściej ze skłonnością do biegunek oraz gazami i stolcami o charakterystycznym gnilnym zapachu.

Najczęstsze objawy to:

• nawracające biegunki,
• gazy i stolce o zapachu zgniłego jaja
• nagła potrzeba wypróżnienia, parcie na stolec,
• bóle brzucha, wzdęcia,
• przelewania i uczucie bulgotania w brzuchu,
• zmęczenie.

Warto zaznaczyć, że nadprodukcję siarkowodoru obserwuje się u pacjentów z biegunkową postacią zespołu jelita drażliwego (IBS-D), chorobami zapalnymi jelit, refluksem żołądkowo-przełykowym i przełykiem Barreta (siarkowodór może odgrywać istotną rolę w patogenezie tych schorzeń!) [2].

Im większa jest produkcja siarkowodoru w jelitach, tym bardziej nasilone objawy jelitowe (w szczególności nasilenie biegunki, bólu brzucha, nagłych wypróżnień).

Diagnostyka SIBO siarkowodorowego

W Polsce bezpośrednie wykrycie SIBO siarkowodorowego jest obecnie niemożliwe, ponieważ dysponujemy wyłącznie testami oddechowymi mierzącymi stężenia wodoru i metanu (nie mierzą siarkowodoru).

Istnieje natomiast pewne nietypowe zjawisko, które może przemawiać za obecnością SIBO siarkowodorowego nawet jeżeli wykonujemy zwykły test wodorowo-metanowy.

Mianowicie, bakterie redukujące siarczany zużywają 5 cząsteczek wodoru w jelitach, aby wytworzyć 1 cząsteczkę siarkowodoru. W przypadku rozrostu tych bakterii dochodzi do nadmiernego zużycia wodoru w jelitach, co w trakcie testu oddechowego może dać nietypowy wynik – płaskiej linii wodoru i metanu [3].

Na poniższym wykresie przedstawiam charakterystyczny płaski wynik testu oddechowego jednej z moich podopiecznych zmagającej się z biegunkami – po wdrożeniu kuracji nakierowanej na SIBO siarkowodorowe uzyskaliśmy znaczną poprawę.

Chcesz dowiedzieć więcej o testach oddechowych i ich interpretacji? Zajrzyj do mojego artykułu o diagnostyce SIBO.

Leczenie SIBO siarkowodorowego

Leczenie SIBO siarkowodorowego nadal pozostaje w fazie badań i obecnie nie istnieją oficjalne wytyczne odnośnie postępowania. Podobnie jak w innych podtypach SIBO, podstawą jest zmniejszenie nadmiernego rozrostu bakterii produkujących siarkowodór i w tym celu można zastosować różne środki.

Najczęściej stosowany schemat obejmuje:

• rifaksymina (Xifaxan) – antybiotyk działający miejscowo w jelicie cienkim, wykazujący działanie eubiotyczne,
• bizmut (Ulcamed, Pepto-Bismol) – wykazuje zdolność do wiązania siarkowodoru i hamowania bakterii redukujących siarczanych [4].

Do innych opcji wspierających należą:

• zioła przeciwbakteryjne (np. berberyna, oregano, neem, mastika),
• pre- i probiotyki (zwłaszcza o działaniu antagonistycznym do bakterii siarkowych),
• prokinetyki – dla usprawnienia motoryki jelitowej i redukcji ryzyka nawrotu.

Ze względu na to, że powyższe podejścia są bardzo słabo przebadane w SIBO siarkowodorowym warto zachować zdrowy rozsądek i nie popaść w pułpakę nadmiernego stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych (czasami może to przynieść efekt odwrotny od zamierzonego).

Dieta w rozroście siarkowodorowym

Dieta przy SIBO siarkowodorowym wymaga nieco innego podejścia niż przy klasycznych postaciach rozrostu. Jej celem jest ograniczenie fermentacji oraz substratów dla bakterii produkujących H₂S – czyli przede wszystkim siarki i łatwo fermentujących węglowodanów.

Do 3 podstawowych filarów diety w SIBO siarkowodorowym można zaliczyć:

• dietę niskosiarkową – ograniczenie pokarmów bogatych w siarkę (jaja, czerwone mięso, czosnek, cebula, warzywa kapustne),
• ograniczenie FODMAP w diecie – w celu zmniejszenia fermentacji i ograniczenia dostępności wodoru dla bakterii siarkowych,
• uwzględnienie odpowiedniej ilości błonnika – jego niskie spożycie sprzyja rozrostowi bakterii siarkowodorowych.

Zaznaczam, że stąpamy tutaj po cienkiej linii, ponieważ nadmierne ograniczenie FODMAP oraz błonnika w diecie może wręcz sprzyjać nadmiernej produkcji siarkowodoru. Podobnie, ostatnio coraz częściej stosowana w SIBO dieta carnivore również może sprzyjać eskalacji rozrostu siarkowodorowego.

Z tego powodu w swojej praktyce dietetycznej u pacjentów z podejrzeniem rozrostu siarkowodorowego najczęściej łączę założenia diety niskosiarkowej z modelem diety gentle FODMAP.

Podsumowanie

SIBO siarkowodorowe to trzeci i najmniej poznany rodzaj rozrostu bakteryjnego, który może powodować przewlekłe biegunki, gnilne gazy czy bóle brzucha. Jeżeli obserwujesz u siebie wspomniane objawy, masz płaski wynik testu oddechowego i nie znajdujesz innego wyjaśnienia swoich dolegliwości – warto mieć ten wariant na uwadze.

Pokaż bibliografię ▼

Masz problemy jelitowe i potrzebujesz konsultacji dietetycznej?

Wypełnij formularz współpracy, a z pewnością odezwę się do Ciebie!

Artykuł SIBO siarkowodorowe – objawy, diagnostyka, leczenie pochodzi z serwisu Michał Andrulewicz.

W dzisiejszym wpisie omówię temat dwukierunkowej zależności między jelitami i mózgiem, a w szczególności skupimy się na powiązaniu SIBO z objawami psychicznymi i odpowiemy sobie na pytanie – co było pierwsze?

Jak jelita wpływają na psychikę? Oś jelitowo-mózgowa

Jelita i mózg są ze sobą połączone za pomocą tzw. osi jelitowo-mózgowej. To złożony system komunikacji, który obejmuje układ nerwowy, hormonalny i odpornościowy. Głównym łącznikiem obu narządów jest nerw błędny – to on przekazuje sygnały w obu kierunkach, niczym autostrada łącząca 2 miasta: mózg i jelita.

W tym układzie ogromną rolę odgrywa mikrobiota jelitowa – czyli społeczność bakterii zamieszkujących nasze jelita. Bakterie te nie tylko wpływają na funkcjonowanie przewodu pokarmowego, ale także produkują neuroprzekaźniki. Przykładowo serotonina, znana jako hormon szczęścia, aż w 90% produkowana jest właśnie w jelitach (choć nie wpływa ona bezpośrednio na serotoninę w mózgu!).

Jak kiedyś trafnie przeczytałem w książce Bena Greefielda, gdyby serotonina z jelit mogła swobodnie przedostawać się do mózgu to jako ludzie żylibyśmy na wiecznym tripie (jak po przyjęciu końskiej dawki LSD lub grzybów psychodelicznych). Serotonina w jelitach może wpływać na nasze samopoczucie, ale robi to poprzez pośrednie mechanizmy.

Gdy równowaga naszej mikrobioty zostaje zaburzona – np. w przebiegu SIBO – może dojść do poważnych zakłóceń komunikacji osi jelitowo-mózgowej. Objawia się to nie tylko dolegliwościami ze strony układu trawiennego, ale także lękiem, depresją czy zaburzeniami snu.

SIBO a objawy psychiczne – co mówią badania?

Badania naukowe z ostatnich lat coraz wyraźniej wskazują na powiązanie między SIBO a zdrowiem psychicznym. Oto kilka najciekawszych wyników:

• w badaniu z 2022 roku pacjentów z SIBO poddano cyklicznej kuracji Xifaxanem (rifaksyminą) i odnotowano spadek średnich wyników lęku o ponad połowę w grupie SIBO-D (biegunki) oraz blisko 25% w grupie SIBO-C (zaparcia). U pacjentów zaobserwowano też poprawę metabolizmu tryptofanu (wzrost serotoniny i spadek toksycznego kwasu chinolinowego) [1],
• w innym z badań u pacjentów z SIBO zaobserwowano wyższy poziom neurotyzmu, niższy poziom ekstrawersji oraz znacznie wyższy poziom lęku i stresu w porównaniu do grupy kontrolnej [2],
• SIBO wiąże się z gorszą funkcją motoryczną oraz ścieńczeniem kory mózgowej u pacjentów z chorobą Parkinsona, a także nasileniem objawów autystycznych u dzieci [3].

Naukowcy na ten moment wskazują na kilka kluczowych mechanizmów, przez jakie SIBO może wpływać na objawy psychiczne: zaburzenia metabolizmu serotoniny (wzmożona degradacja tryptofanu do jego toksycznych metabolitów), dysbalans neuroprzekaźników oraz nieszczelność jelit i stany zapalne (również w obrębie mózgu).

Szukasz skutecznej diety wspierającej leczenie SIBO? Sprawdź mój jadłospis low FODMAP – dopasowany do potrzeb osób z zaburzeniami jelitowymi.

SIBO czy objawy psychiczne? – co było pierwsze

Nie da się jednoznacznie odpowiedź na pytanie, co było pierwsze – objawy jelitowe czy psychiczne. Każdy pacjent ma swoją własną historię i z dużym prawdopodobieństwem może działać to w dwie strony (mózg może wpływać na jelita, ale jelita mogą również wpływać na mózg).

Mamy jednak pewne przesłanki sugerujące, że jelita mogą odgrywać nieco ważniejszą rolę w omawianym aspekcie niż mózg. W badaniu Koloskiego i wsp. wykazano, że aż u 2/3 pacjentów z IBS i dyspepsją czynnościową (często współwystępują z SIBO) objawy psychologiczne wystąpiły jako NASTĘPSTWO objawów jelitowych, natomiast u zaledwie 1/3 pacjentów to objawy psychologiczne wystąpiły jako pierwsze [4].

Na podstawie własnej praktyki klinicznej (oraz osobistych doświadczeń) mogę z całą pewnością stwierdzić, że poprawa stanu jelit (np. skuteczne leczenie SIBO) jest w stanie znacznie poprawić stan psychiczny pacjenta. Ale mamy też odwrotną zależność – praca nad psychiką (np. psychoterapia czy techniki relaksacyjne) potrafi czasami zdziałać cuda i nie należy tego ignorować.

Podsumowanie

Jelita i mózg łączy dwukierunkowa zależność – jelita wpływają na mózg, ale też mózg wpływa na jelita. I trzeba zadbać o te dwa narządy równolegle, a nie skupiać się wyłącznie na jednej stronie równania. Takie kompleksowe podejście daje największą szansę na trwałą eliminację SIBO oraz realną poprawę stanu psychicznego.

Pokaż bibliografię ▼

Masz problemy jelitowe i potrzebujesz konsultacji dietetycznej?

Wypełnij formularz współpracy, a z pewnością odezwę się do Ciebie!

Artykuł SIBO i objawy psychiczne – czy wszystko siedzi w Twojej głowie? pochodzi z serwisu Michał Andrulewicz.

W tym artykule przybliżę, czym dokładnie jest SIFO, jakie daje objawy, kto jest w grupie ryzyka i co możemy zrobić, by skutecznie je leczyć – zarówno farmakologicznie, jak i dietetycznie.

Co to jest SIFO i jak się objawia?

SIFO jest grzybiczym odpowiednikiem SIBO i dosłownie oznacza rozrost grzybów w jelicie cienkim (głównie z gatunku Candida). Choć drożdżaki te naturalnie występują w organizmie, w niekorzystnych warunkach mogą stać się patogenne: tworzą biofilm ochronny, zmieniają swoją postać na inwazyjną (strzępkową) i uszkadzają barierę jelitową poprzez wydzielanie enzymów (np. fosfolipaz i proteaz).

Objawy SIFO często są niespecyficzne i łudząco podobne do SIBO, co utrudnia postawienie trafnej diagnozy.

Najczęściej zgłaszane symptomy to:

• wzdęcia i nadmiar gazów,
• uczucie pełności lub rozpierania po posiłkach,
• biegunki,
• niestrawność, nudności,
• bóle brzucha,
• uczucie „burczenia” i przelewania.

Szacuje się, że SIFO może być obecne u około 25% pacjentów zmagających się z niewyjaśnionymi objawami ze strony przewodu pokarmowego [1].

Skąd się bierze SIFO? Przyczyny i czynniki ryzyka

Do rozrostu Candida w jelicie cienkim predysponują podobne czynniki jak w przypadku SIBO, przy czym niezależnymi czynnikami ryzyka są: stosowanie inhibitorów pompy protonowej (leki na zgagę) oraz spowolniona motoryka przewodu pokarmowego [2].

Do grupy zwiększonego ryzyka należą również osoby:

• po długotrwałych kuracjach antybiotykowych,
• niedożywione,
• przewlekle i/lub ciężko chore,
• z niekontrolowaną cukrzycą,
• z obniżoną odpornością,
• stosujące leki immunosupresyjne, kortykosteroidy,
• po kolektomii [3].

Jako ciekawostkę dodam, że na konferencji DDW w 2023 roku przedstawiono wyniki badania wskazujące, że im większy jest rozrost drożdżaków, tym większa szansa na jednoczesny rozrost bakterii w jelicie cienkim (SIBO) – dlatego zawsze warto rozważyć SIFO jako możliwy czynnik współistniejący w przypadku powtarzanej kuracji antybiotykowej w kierunku SIBO.

Diagnostyka SIFO – jak potwierdzić rozrost grzybów?

Złotym standardem (oraz jedyną wiarygodną metodą diagnostyczną) w przypadku SIFO jest aspiracja i posiew treści dwunastniczej. Badanie to umożliwia bezpośrednie wykrycie drożdżaków w jelicie cienkim – jednak nie jest dostępne w Polsce.

W praktyce nie istnieje obecnie żaden komercyjny test na rynku, który pozwalałby w sposób miarodajny zdiagnozować rozrost drożdżaków w jelitach. Niestety, wiele popularnych „testów na candidę” (np. z moczu, kału czy krwi) nie zostało oficjalnie zweryfikowanych pod kątem wykrywania SIFO.

Istnieją co prawda pewne markery pośrednie (np. posiew kału w kierunku drożdżaków, d-arabinitol z moczu, przeciwciała anty-mannanowe z krwi, antygen krążący Candida) – natomiast większość z nich ma poważne ograniczenia i trudno określić ich realną przydatność w diagnostyce.

Leczenie SIFO – jak wygląda terapia?

Ze względu na brak dostępnych metod diagnostycznych przy wyraźnym podejrzeniu SIFO najlepszym podejściem jest podjęcie próby leczenia przeciwgrzybiczego i ocena efektów – jeżeli objawy zaczną się poprawiać, może to przemawiać za diagnozą SIFO.

Leki przeciwgrzybicze

Podstawą leczenia są najczęściej leki przeciwgrzybicze, takie jak flukonazol, itrakonazol czy nystatyna – stosowane przez okres około 2–3 tygodni.

W przypadku równoległego SIBO oraz SIFO warto zwrócić uwagę na kolejność leczenia. Jeden z głównych specjalistów od SIFO, dr Satish Rao, w pierwszej kolejności sugeruje leczenie SIBO, a dopiero następnie SIFO (antybiotykoterapia może nasilić rozrost drożdżaków, więc wydaje się to naturalną i logiczną kolejnością).

Zioła przeciwgrzybicze

Kuracja naturalna SIFO w mojej opinii jest ciekawym pomysłem, ponieważ pozwala zaadresować oba problemy naraz (leczenie SIBO i SIFO jednocześnie) i może być mniej obciążająca od leków przeciwgrzybiczych.

Zioła które zasługują na szczególną uwagę w tym wypadku to m.in. berberyna, neem, olejek z oregano, allicyna czy artemizyna.

Probiotyki

Kluczowym aspektem skutecznej terapii SIFO jest zadbanie o mikrobiotę jelitową ze szczególnym uwzględnieniem komponenty bakteryjnej. Drożdżaki w jelitach bezpośrednio konkurują z bakteriami o niszę i składniki odżywcze, a więc zasiedlenie jelit pożytecznymi bakteriami jest niezbędne aby zapobiegać rozrostowi drożdżaków.

Probiotyki mają tutaj podwójne zastosowanie:

• wykazują bezpośrednie działanie przeciwgrzybicze,
• wspomagają odbudowę i utrzymanie równowagi w mikrobiocie jelitowej.

Liczne szczepy probiotyczne wykazują potencjał w kontekście działania przeciwgrzybiczego (np. dobrze znany drożdżak Saccharomyces boulardii), natomiast probiotykoterapia nastawiona na odtworzenie równowagi w mikrobiomie powinna być indywidualnie dostosowana do sytuacji pacjenta.

Dieta w przypadku SIFO – co jeść, a czego unikać?

Dieta przeciwgrzybicza jest pojęciem bardzo naciąganym i często nadmiernie komplikowanym. Kluczem jest wspieranie zdrowia jelit i mikrobiomu, a nie bezrefleksyjne eliminowanie „wszystkiego co karmi grzyby”.

Kluczowe zasady diety przeciwgrzybiczej:

• niskoprzetworzona, z ograniczeniem rafinowanych cukrów i słodyczy,
• eliminacja alkoholu,
• zwiększenie spożycia warzyw niskoskrobiowych, dobrej jakości tłuszczów i białka,
• bazowanie na posiłkach dobrze tolerowanych – najlepiej w oparciu o zasady diety śródziemnomorskiej i w razie potrzeby częściowe ograniczenie FODMAP (zwłaszcza jeśli nasilają objawy i jest obecne SIBO).

Wbrew obiegowym opiniom – zazwyczaj nie ma konieczności stosowania diety niskowęglowodanowej ani eliminacji owoców z diety. Dla wielu osób kluczowe będzie nie ograniczenie całej grupy makroskładników, ale odbudowa równowagi mikrobiologicznej jelit i wsparcie procesów trawiennych – a w tym wypadku im mniej ograniczeń, tym lepiej.

Potrzebujesz konkretnego planu żywieniowego przy SIBO lub SIFO? Sprawdź mój 7-dniowy jadłospis Low FODMAP – oparty na aktualnej wiedzy i łatwy w zastosowaniu na co dzień.

Podsumowanie

SIFO to rozrost drożdżaków w jelicie cienkim, który może dawać objawy łudząco podobne do SIBO – wzdęcia, bóle brzucha, niestrawność. Różnica polega jednak na tym, że przyczyną nie są bakterie, lecz grzyby, dlatego klasyczne leczenie SIBO często nie przynosi tu rezultatów.

Ze względu na brak dostępnych testów, diagnoza SIFO zwykle opiera się na ocenie objawów i odpowiedzi na leczenie przeciwgrzybicze. W odpowiednio dobranych przypadkach – może to być kluczowy krok do trwałej poprawy funkcjonowania jelit i warto mieć to na uwadze.

Pokaż bibliografię ▼

Masz problemy jelitowe i potrzebujesz konsultacji dietetycznej?

Wypełnij formularz współpracy, a z pewnością odezwę się do Ciebie!

Artykuł SIFO – rozrost grzybiczy w jelicie cienkim pochodzi z serwisu Michał Andrulewicz.

W dzisiejszym wpisie omówię nietypowe korzystne działanie rifaksyminy na mikrobiotę jelit, jej zastosowanie w terapii SIBO oraz potencjalne zagrożenia.

Xifaxan – czym jest i jak działa?

Rifaksymina (Xifaxan) to antybiotyk wykazujący bardzo szerokie spektrum działania (zarówno przeciwko bakteriom beztlenowym i tlenowym). To, co wyróżnia go na tle innych antybiotyków to fakt, że praktycznie nie wchłania się w naszych jelitach i jego działanie ogranicza się głównie do przewodu pokarmowego.

Drugim aspektem, który wpływa na korzyść Xifaxanu jest to, że działa on głównie w obrębie jelita cienkiego. Wynika to z tego, że rifaksymina bardzo dobrze rozpuszcza się w żółci, a jej największe stężenia obserwuje się właśnie w jelicie cienkim. To właśnie z tego powodu rifaksymina jest wykorzystywana jako antybiotyk w terapii SIBO (wybija bakterie z jelita cienkiego, zaś minimalnie wpływa na mikrobiotę okrężnicy).

Działanie eubiotyczne Xifaxanu – środek na dysbiozę?

Wiele osób (w tym specjalistów) jest zdezorientowana słysząc, że Xifaxan jest eubiotykiem, który pozytywnie wpływa na mikrobiotę jelitową (no bo jak antybiotyk który wybija bakterie miałby korzystnie wpływać na mikrobiotę jelit!?).

I choć działanie bakteriobójcze jest rzeczywiście podstawowym mechanizmem działania rifaksyminy to nie jest jedynym.

Działanie eubiotyczne Xifaxanu:

• aktywuje receptor pregnanu X (PXR), który odgrywa kluczową rolę w detoksykacji i eliminacji toksyn jelitowych,
• hamuje aktywację czynnika NF-κB (głównego promotora reakcji zapalnych w jelitach), w efekcie zmniejsza ekspresję cytokin prozapalnych (IL-1B, TNFa),
• moduluje metabolizm bakterii i i ogranicza ich kontakt z nabłonkiem jelitowym, co utrudnia ich kolonizację [1].

W trakcie przyjmowania rifaksyminy obserwuje się też znaczące zmiany w obrębie składu mikrobioty jelitowej, ze szczególnych wzrostem bakterii korzystnych (tj. Bifidobacterium, Lactobacillus, Faecalibacterium prausnitzii czy Akkermansia).

Xifaxan – najlepszy antybiotyk przy SIBO?

Ze względu na selektywne działanie bakteriobójcze w obrębie jelita cienkiego i pozytywny wpływ na mikrobiotę okrężnicy – zazwyczaj rifaksyminę traktuje się jako najbardziej uniwersalny antybiotyk w terapii SIBO.

Badania naukowe pokazują, że pojedyncza kuracja Xifaxanem ma wskaźnik skuteczności przekraczający 70% [2]. To jest dobry wynik, który oznacza, że większość osób skutecznie pozbędzie się SIBO po kilkunastodniowej kuracji antybiotykowej.

Warto natomiast dodać, że nawet 44% procent pacjentów po zakończonej kuracji rifaksyminą doświadczy nawrotu objawów w ciągu 9 miesięcy od zakończenia leczenia – jest to naprawdę częste zjawisko i zazwyczaj wskazuje na nierozwiązaną przyczynę SIBO.

Ze względu na wysoki profil bezpieczeństwa i potwierdzoną skuteczność w terapii innych schorzeń – czasami pacjentom z SIBO zaleca się wdrożenie cyklicznej kuracji Xifaxanem (np. przyjmowanie Xifaxanu raz w miesiącu, przez tydzień, przez kolejne 3-6 miesięcy) – może to mieć zastosowanie np. w sytuacji gdy przyczyna jest niemożliwa do usunięcia lub ciężka do zidentyfikowania.

Czy Xifaxan jest bezpieczny?

Główną obawą wobec powszechnie stosowanego obecnie Xifaxanu (zna go już niemal każda osoba zmagająca się z problemami jelitowymi!) jest potencjalne ryzyko antybiotykooporności. Dobre informacje są takie, że w przeciwieństwie do innych antybiotyków (ponownie) – Xifaxan raczej nie wywołuje istotnej oporności u bakterii, a nawet jeżeli do niej dojdzie – większość opornych bakterii znika w ciągu kilku tygodni od zaprzestania leczenia [3]

Z drugiej strony część naukowców nie pochwala tego optymizmu i przestrzega przed nieprzemyślanym stosowaniem rifaksyminy, która może potencjalnie generować krzyżową oporność na antybiotyki z grupy rifamycyn u niektórych bakterii (np. gronkowców) [4]. Mamy więc tutaj istotną różnicę zdań, która częściowo może być powodowana konfliktem interesów (naukowcy związani z firmą produkującą Xifaxan są bardziej pozytywnie do niego nastawieni).

Pomijając powyższe, sama rifaksymina ma wysoki profil bezpieczeństwa, a skutki uboczne są porównywalne z placebo (mogą wystąpić bóle i zawroty głowy, nudności, niestrawność, wzdęcia i inne objawy ze strony przewodu pokarmowego). Sporadycznie zdarzają się pacjenci którzy doświadczają silniejszych skutków ubocznych (przypuszczam, że może to wynikać z aktywacji receptora PXR i nasilenia procesów detoksykacyjnych – ale to są tylko moje przypuszczenia).

Kwestią zastanawiającą i niezwykle słabo przebadaną jest wpływ rifaksyminy na rozrost drożdżaków w jelitach. Potencjalnie cykliczna kuracja Xifaxanem mogłaby zwiększyć ryzyko wystąpienia lub pogłębienia SIFO (rozrost drożdżaków w jelicie cienkim), natomiast z drugiej strony istnieją badania sugerujące, że rifaksymina może wręcz zmniejszać ryzyko inwazyjnej kandydozy [5].

Podsumowanie

Rifaksymina jest niezwykle ciekawą substancją, której działanie wykracza daleko poza bycie zwykłym antybiotykiem. Efekty przeciwzapalne oraz modulacja mikrobioty jelitowej to realne zmiany, które zachodzą w trakcie jej przyjmowania, a więc określanie Xifaxanu eubiotykiem nie wydaje się być czymś szczególnie przesadzonym.

Niemniej, zachowałbym pewien rozsądek przed traktowaniem jego jako remedium na wszelkie problemy jelitowe (pamiętając o pewnym ryzyku generowania antybiotykoopornych szczepów – zwłaszcza u pacjentów wysokiego ryzyka)

Pokaż bibliografię ▼

Masz problemy jelitowe i potrzebujesz konsultacji dietetycznej?

Wypełnij formularz współpracy, a z pewnością odezwę się do Ciebie!

Artykuł Xifaxan: skuteczny antybiotyk o działaniu eubiotycznym pochodzi z serwisu Michał Andrulewicz.

Artykuł został zaktualizowany w czerwcu 2025 r. i zawiera aktualne informacje na temat interpretacji testów oddechowych w diagnostyce SIBO.

Test oddechowy SIBO – co mierzy i jak działa?

Testy oddechowe są najczęściej wykorzystywaną metodą w diagnostyce SIBO. Opierają się one na założeniu, że człowiek nie potrafi samodzielnie wytwarzać gazów takich jak wodór czy metan. Jedynym ich źródłem mogą być bakterie obecne w jelitach.

Oznaczenie stężenia wspomnianych gazów w wydychanym powietrzu jest nam w stanie powiedzieć czy bakterie nie produkują zbyt dużej ilości gazów w jelitach. Wysokie stężenie gazów w określonym czasie może wskazywać na obecność SIBO, czyli zespołu rozrostu flory bakteryjnej jelita cienkiego.

Mikroorganizmy w jelitach produkują 3 kluczowe gazy: wodór (H2), metan (CH4) oraz siarkowodór (H2S) i optymalnie wszystkie trzy powinny być mierzone jednocześnie aby zapewnić możliwie dokładną i miarodajną diagnozę. Niestety w Polsce dysponujemy obecnie wyłącznie testami wodorowo-metanowymi i są one również przydatne w ograniczonym stopniu (nie zalecam wykonywać testów wodorowych).

Przebieg testu oddechowego SIBO – jak się przygotować?

Test oddechowy trwa od 2 do 3 godzin i wymaga odpowiedniego przygotowania. Nie można pójść na takie badanie „z marszu”, ponieważ jego wynik może wyjść zakłamany.

Na badanie należy zgłosić się rano, na czczo (ok. 12 godzin od ostatniego posiłku). Dzień wcześniej należy stosować restrykcyjną dietę. Do badania nie należy przystępować jeśli w ostatnim czasie przyjmowano leki tj. antybiotyki, inhibitory pompy protonowej czy leki przeczyszczające.

Przebieg testu jest stosunkowo prosty:

• pacjent wypija substrat (glukozę lub laktulozę),
• bakterie żywiąc się cukrem wytwarzają gazy,
• pacjent co 15-20 minut wydmuchuje powietrze do urządzenia analizującego w celu analizy stężenia gazów,
• po 2-3 godzinach badanie uznaje się za zakończone.

Więcej informacji o tym, co jeść dzień wcześniej i jak się przygotować od strony diety, znajdziesz w osobnym wpisie: Jadłospis przed testem SIBO – co jeść, a czego unikać?

Jak interpretować wyniki testów oddechowych?

Poniżej omawiam kryteria diagnostyczne dla SIBO bazujące na oficjalnych zaleceniach Konsensusu Północnoamerykańskiego z 2017 roku i wytycznych ACG z 2020 roku. Zaznaczam jednak, że interpretacja testu oddechowego wbrew pozorom nie jest prosta i wymaga przeprowadzenia szczegółowego wywiadu z pacjentem.

Wyniki testu oddechowego są mocno zależne od szybkości pasażu jelitowego – u pacjentów z przyśpieszoną motoryką obserwuje się szybki wzrost wodoru przed 90 minutą, który może zostać błędnie zdiagnozowany jako SIBO. Odsetek wyników fałszywie dodatnich sięga nawet 30% przy testach opartych na laktulozie – dlatego sam wzrost stężenia gazów może być mylący i nie zawsze wskazuje na obecność choroby. Stąd wyraźnie zaznaczam – interpretuje się pacjenta, a nie wyniki badań.

Jak rozpoznać SIBO wodorowe na podstawie testu?

Ilość wydychanego wodoru na czczo zazwyczaj jest niewielka i powinna wynosić maksymalnie kilka jednostek. Dokładnie taką wartość powinno wskazywać urządzenie na samym początku badania, jeszcze przed spożyciem cukru. Wysokie poziomy wodoru na czczo (powyżej 10-15 ppm) mogą świadczyć o złym przygotowaniu pacjenta do badania i są wskazaniem do przeprowadzenia badania w innym terminie.

Wynik wodorowego testu oddechowego jest pozytywny, gdy ilość wydychanego wodoru wzrośnie o 20 ppm (i więcej) względem wartości wyjściowej, w ciągu 90 minut od rozpoczęcia testu.

Przykład: jeśli nasz pomiar na czczo wynosi 3 ppm, to uzyskanie wyniku 24 ppm w 60 minucie testu daje wynik pozytywny i może świadczyć o obecności SIBO.

Poniżej przykład tego jak może wyglądać wynik dodatni dla SIBO wodorowego.

Rozpoznanie IMO – interpretacja poziomu metanu

IMO (rozrost archeonów w jelitach) jest to rodzaj rozrostu, który charakteryzuje się podwyższonym stężeniem metanu w teście oddechowym. O ile nadmierne wytwarzanie wodoru jest związane bardziej z biegunkami, tak wysokie stężenia metanu spowolniają motorykę przewodu pokarmowego i mogą powodować zaparcia.

W tym przypadku wynik testu oddechowego jest pozytywny, gdy stężenie metanu w dowolnym momencie testu wynosi 10 ppm lub więcej.

Przykład: jeśli poziom metanu w 40 minucie testu wynosi 15 ppm to wynik jest dodatni i wskazuje na rozrost metanogenów w jelitach (IMO).

Poniżej przykład tego jak może wyglądać wynik dodatni dla IMO.

SIBO siarkowodorowe – objawy i ograniczenia diagnostyczne

SIBO siarkowodorowe (obecnie określane jako ISO – nadprodukcja siarczków jelitowych) jest wciąż bardzo słabo poznanym rodzajem rozrostu i jak wcześniej wspomniałem, wykonanie badania w tym kierunku w Polsce jest obecnie niemożliwe.

U części pacjentów uzyskanie tzw. flat-line w trakcie testu wodorowo-metanowego (płaska linia wodoru i metanu) może przemawiać za obecnością ISO (bakterie siarkowodorowe „zjadają” wodór co prowadzi do uzyskania płaskiej linii gazów).

Stąd jeżeli u pacjenta występują charakterystyczne objawy (intensywne biegunki, gnilne gazy i stolce, pilność oddania stolca) oraz wykres testu oddechowego przybiera wzorzec flat-line to może to przemawiać za obecnością ISO (miałem kilka takich przypadków w swojej praktyce i włączenie terapii przyniosło znaczącą poprawę).

Szukasz uporządkowanej wiedzy o interpretacji testów SIBO – z przykładami, wykresami i przypadkami klinicznymi? Wszystko to omawiam w moim kursie: Diagnostyka SIBO w praktyce.

Podsumowanie

Test oddechowy jest przydatnym narzędziem w diagnostyce SIBO – ale tylko wtedy, gdy zostanie prawidłowo przeprowadzony, a jego wynik właściwie zinterpretowany. Sama obecność wodoru czy metanu nie wystarczy, by postawić trafną diagnozę – równie ważny jest kontekst kliniczny, wywiad z pacjentem oraz świadomość ograniczeń samego testu.

Wielu specjalistów popełnia błędy, skupiając się wyłącznie na wartościach liczbowych – pomijają dynamikę wykresu, czas pasażu jelitowego czy wpływ diety i leków. Tymczasem skuteczna diagnostyka SIBO wymaga podejścia, które łączy dane z testu z wiedzą kliniczną i doświadczeniem.

Jeśli chcesz lepiej rozumieć, jak interpretować wyniki testów oddechowych, unikać najczęstszych błędów i podejmować trafne decyzje diagnostyczne – zachęcam do udziału w moim kursie: Diagnostyka SIBO w praktyce. To kompleksowe szkolenie, w którym krok po kroku omawiam proces przygotowania do testu, wykresy, pułapki interpretacyjne i aktualne wytyczne.

Pokaż bibliografię ▼

Potrzebujesz pomocy w walce z SIBO?

Wypełnij formularz współpracy, aby umówić się na konsultację indywidualną.

Artykuł Interpretacja testu oddechowego SIBO – jak czytać wyniki? pochodzi z serwisu Michał Andrulewicz.

W tym artykule pokażę Ci, jak powinien wyglądać jadłospis przed testem SIBO, co można jeść, czego unikać oraz jakie mogą być konsekwencje niewłaściwego przygotowania.

Jak powinna wyglądać dieta przed testem SIBO?

Test oddechowy mierzy poziom gazów (wodoru i metanu) wytwarzanych przez bakterie jelitowe po spożyciu substratu (glukozy lub laktulozy). Aby test był wiarygodny, dzień wcześniej trzeba zminimalizować fermentację w jelitach – stąd niezbędne jest zastosowanie diety ubogoresztkowej, niskobłonnikowej i z ograniczeniem FODMAP.

Dieta przygotowawcza – najważniejsze założenia:

• unikamy produktów fermentujących i długo zalegających w jelitach (FODMAP, błonnik, cukry proste),
• rezygnujemy z owoców, warzyw, zbóż, mleka i orzechów,
• spożywamy wyłącznie produkty, które nie są podatne na fermentację bakteryjną,
• dla osób z zaparciami: dieta przez 48 godzin,
• dla osób z biegunką lub normalnym stolcem: dieta przez 24 godziny.

Bezpieczne produkty dzień przed testem:

• wszelkie mięso, ryby, owoce morza (bez panierki, smażone, gotowane lub pieczone),
• jajka: gotowane, sadzone, w formie jajecznicy (bez dodatków),
• ryż biały lub basmati (gotować bezpośrednio przed spożyciem) – dopuszczalny w niewielkiej ilości, zwłaszcza jeśli czujesz się słabo lub masz tendencję do spadków glikemii,
• klarowny bulion mięsny (bez kości, chrząstek i bulionu warzywnego),
• napoje: woda niegazowana, czarna kawa bez mleka i cukru, herbata czarna bez cukru,
• tłuszcze: oliwa z oliwek, olej rzepakowy, masło oraz inne,
• przyprawy: sól, pieprz.

Uwaga: jeśli jesteś na diecie roślinnej, dozwolone jest również opcjonalnie twarde tofu i/lub twardy ser żółty jako źródło białka.

Niektóre laboratoria w Polsce zalecają bardziej restrykcyjne przygotowanie (bez ryżu, jajek czy oliwy z oliwek) – choć nie jest to wspierane przez literaturę naukową to zachęcam, aby przed wykonaniem testu oddechowego skontaktować się bezpośrednio z placówką w której zamierzasz wykonać badanie.

Jadłospis przed testem SIBO – przykładowe menu

Poniżej znajdziesz przykładowy jadłospis na 1 dzień przygotowujący do testu. Prosty, ale zgodny z zasadami i bezpieczny dla jelit.

Śniadanie

• Jajecznica na maśle (2–3 jajka)
• Plaster pieczonego łososia lub wędzonej makreli
• Czarna kawa bez mleka i cukru

Obiad

• Grillowany filet z kurczaka lub pieczony dorsz
• Odrobina ugotowanego ryżu basmati (opcjonalnie)
• Oliwa z oliwek (do polania)
• Woda niegazowana lub herbata

Kolacja

• Pieczony schab lub stek z indyka (doprawiony tylko solą i pieprzem)
• Kilka krewetek duszonych na oliwie
• Łyżeczka masła bez laktozy jako dodatek
• Opcjonalnie: odrobiona ugotowanego ryżu basmati (jeśli musisz)
• Czarna herbata lub czysta woda

Nie używaj żadnych sosów, warzyw, chleba ani przypraw ziołowych.

Szukasz gotowego planu diety przy SIBO? Sprawdź mój jadłospis gentle FODMAP – 7 dni, 4 wersje kaloryczne, sprawdzone przepisy.

Konsekwencje złego przygotowania do testu

Choć dieta przygotowawcza może wydawać się uciążliwa, warto wiedzieć, dlaczego tak duży nacisk kładzie się na jej przestrzeganie. Niedopilnowanie powyższych restrykcji może skutkować uzyskaniem fałszywego wyniku, a tym samym błędną diagnozą i niepotrzebnym leczeniem.

W jednym z największych dotąd badań nad wpływem diety przed testem SIBO porównano dwie grupy pacjentów. Pierwsza stosowała tylko dietę bez błonnika, druga – bardziej restrykcyjną, eliminującą również wszystkie produkty fermentujące.

Najważniejsze wnioski z badania:

• wartości wodoru i metanu na czczo były istotnie wyższe u osób na mniej restrykcyjnej diecie,
• odsetek wyników dodatnich był znacznie wyższy u osób bez restrykcyjnej diety (pozytywny wynik dla wodoru: 18% vs 12%; pozytywny wynik dla metanu: 43% vs 28%) [1].

W praktyce oznacza to, że niewłaściwa dieta przed testem może prowadzić do: fałszywego rozpoznania SIBO lub IMO, niepotrzebnej antybiotykoterapii lub zwyczajnie – konieczności powtórzenia testu oddechowego.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o interpretacji testów oddechowych, kluczowych pułapkach diagnostycznych i właściwym przygotowaniu do badania, sprawdź mój kurs: Diagnostyka SIBO w praktyce.

Podsumowanie

Prawidłowo przeprowadzony test oddechowy w kierunku SIBO zaczyna się już dzień wcześniej. To właśnie przygotowanie (a w szczególności dieta) w dużej mierze decyduje o tym, czy wynik będzie wiarygodny.

Poza dietą liczą się również inne czynniki (tj. unikanie przyjmowania różnych leków i suplementów, palenia papierosów, żucia gumy czy właściwe umycie zębów). Z tego względu zawsze warto zwrócić się do laboratorium po szczegółowe wytyczne i realnie się do nich przyłożyć, aby wynik testu był rzeczywiście wiarygodny – i nie trzeba go było powtarzać.

Chcesz zobaczyć, jak wygląda interpretacja wyniku testu krok po kroku? Zajrzyj do mojego artykułu: Interpretacja testu oddechowego SIBO – jak czytać wyniki?

Pokaż bibliografię ▼

Potrzebujesz pomocy w walce z SIBO?

Wypełnij formularz współpracy, aby umówić się na konsultację indywidualną.

Artykuł Jadłospis przed testem SIBO – co jeść, a czego unikać? pochodzi z serwisu Michał Andrulewicz.