SIBO, czyli przerost bakteryjny jelita cienkiego, to coraz częściej stawiana diagnoza u osób z przewlekłymi dolegliwościami jelitowymi. Wzdęcia, biegunki, zaparcia, zmęczenie czy bóle brzucha – to tylko niektóre z objawów, które mogą sugerować SIBO. Jednak, jak pokazuje praktyka kliniczna, za tą diagnozą często stoi więcej pytań niż odpowiedzi – i nie zawsze oznacza ona realny problem wymagający leczenia.
Ten wpis stanowi uporządkowany przegląd najważniejszych informacji na temat SIBO. Jeśli szukasz konkretnych szczegółów – poniżej znajdziesz linki do moich osobnych, rozwiniętych artykułów na wybrane tematy 🙂
Artykuł został zaktualizowany w marcu 2025 r. i zawiera aktualne informacje dotyczące objawów, diagnozy oraz leczenia SIBO.
Co to jest SIBO?
SIBO to rozrost bakterii w jelicie cienkim – czyli w miejscu, gdzie fizjologicznie ich ilość powinna być stosunkowo niewielka.
W jelicie cienkim odbywa się trawienie i wchłanianie składników pokarmowych, a więc obecność w tym miejscu nadmiernej liczby bakterii jest zjawiskiem niepożądanym, gdyż będą one konkurować z nami o pokarm.
W związku z tym, że produktem ubocznym bakteryjnej fermentacji węglowodanów są m.in. produkowane gazy jelitowe to u pacjentów z SIBO po spożyciu określonych produktów (np. z grupy FODMAP) dochodzi do ich wzmożonej produkcji oraz szeregu nieprzyjemnych objawów z tym związanych.
Objawy SIBO
Objawy SIBO są bardzo niespecyficzne:
- wzdęcia,
- bóle brzucha,
- biegunki lub zaparcia,
- nudności,
- zmęczenie,
- mgła umysłowa
- niedobory żelaza i witaminy B12.
Profil objawów pacjenta może mocno różnić się w zależności od rodzaju rozrostu – w przypadku rozrostu metanogenów (IMO) zazwyczaj występują zaparcia, natomiast w przypadku rozrostu bakterii siarkowodorowych (ISO) – biegunki.
Dowiedz się więcej:
Przyczyny SIBO
Skuteczne leczenie SIBO nie polega jedynie na eliminacji bakterii, ale przede wszystkim na zrozumieniu, dlaczego w ogóle doszło do ich rozrostu. Choć antybiotykoterapia daje często szybkie efekty, to bez znalezienia przyczyny nawroty są niemal pewne.
Dlatego kluczowym krokiem w terapii SIBO jest szukanie źródła problemu, a nie tylko tłumienie objawów. Nie chodzi jednak o wykonywanie setek różnych badań diagnostycznych, ale o mądre podejście oparte na analizie objawów, historii zdrowotnej i podstawowej diagnostyce, które pozwala zidentyfikować zaburzenia w funkcjonowaniu kluczowych mechanizmów ochronnych – tj. motoryka jelit, przepływ żółci, zakwaszenie żołądka czy równowaga autonomicznego układu nerwowego.
Dowiedz się więcej:
- Przyczyny SIBO – jak znaleźć przyczynę rozrostu bakterii?
- Wędrujący kompleks motoryczny w SIBO – przyczyny uszkodzenia
- Endometrioza i SIBO – co łączy te dwie diagnozy?
Diagnostyka SIBO
W diagnostyce SIBO wyróżnia się dwie główne metody: aspirację i posiew treści dwunastnicy oraz testy oddechowe. Choć posiew uznawano kiedyś za złoty standard, jest to badanie inwazyjne, trudno dostępne i obarczone wieloma ograniczeniami – m.in. ryzykiem zanieczyszczenia próbki czy niewielkim zakresem analizy.
Zdecydowanie częściej wykorzystuje się nieinwazyjny test wodorowo-metanowy, jednak interpretacja jego wyników nie jest prosta i może dawać spory odsetek wyników fałszywie dodatnich (np. u pacjentów z przyspieszoną motoryką jelit). Dlatego niezbędne jest doświadczenie specjalisty i umiejętne podejście do analizy otrzymanych wyników.
Dowiedz się więcej:
- Diagnostyka SIBO – interpretacja testów oddechowych
- Jadłospis przed testem SIBO – co jeść, a czego unikać?
Leczenie SIBO – co naprawdę działa?
Głównym celem leczenia SIBO jest wyeliminowanie nadmiaru bakterii z jelita cienkiego. Najczęściej stosuje się w tym celu antybiotyki (np. rifaksymina, neomycyna, metronidazol) lub zioła (np. olejek z oregano, berberyna, neem, allicyna).
Warto jednak pamiętać, że kuracja przeciwdrobnoustrojowa stanowi końcowy element leczenia SIBO, a niezwykle ważne jest skupienie się na:
- zaadresowaniu przyczyny (wykluczenie chorób organicznych, wsparcie funkcji MMC, regulacja wydzielania kwasu żołądkowego i żółci),
- prewencji nawrotów (dieta, prokinetyki, pre- i probiotyki).
Dowiedz się więcej:
- Xifaxan: skuteczny antybiotyk o działaniu eubiotycznym
- Prokinetyki w terapii SIBO – praktyczny przewodnik
- Berberyna w SIBO – wszechstronny suplement
- SIBO – nowinki z 2024 roku
Dieta w SIBO – co jeść, a czego unikać?
Dieta pełni kluczową rolę w terapii SIBO, ponieważ bezpośrednio wpływa na skład i funkcję mikrobioty jelitowej czy produkcję gazów jelitowych. Najczęściej w dietoterapii SIBO stosuje się strategie żywieniowe oparte na czasowym ograniczeniu spożycia pewnych grup węglowodanów (np. dieta low FODMAP, low fermentation diet, dieta SCD, dieta dwufazowa itp.).
Choć dieta pełni zazwyczaj jedynie rolę wspomagającą to istnieje również specjalna dieta elementarna, która stosowana samodzielnie przez 2 tygodnie może być wykorzystywana jako jeden ze sposobów leczenia SIBO (natomiast w praktyce stosuje się ją raczej rzadko).
Zobacz więcej:
Zmagasz się z objawami SIBO? Wypróbuj mój jadłospis gentle FODMAP – skuteczny sposób na wzdęcia, bóle brzucha i rozregulowane jelita.
Podsumowanie
SIBO to złożone zaburzenie wymagające indywidualnego podejścia. Samo leczenie antybiotykowe rzadko daje trwałe efekty i często skutkuje nawrotem objawów. Kluczem jest zrozumienie mechanizmów stojących za problemem i terapia przyczynowa.
Ten artykuł jest punktem wyjścia – klikaj w podlinkowane sekcje, by zagłębić się w interesujące Cię tematy. Jeśli chcesz podejść do tematu kompleksowo – zacznij od poznania przyczyn, zadbaj o diagnostykę i zaplanuj leczenie z głową.
Potrzebujesz pomocy w walce z SIBO?
Wypełnij formularz współpracy, aby umówić się na konsultację indywidualną.
Witam,
mnie zaciekawiła jedna rzecz – w jaki sposób można wytłumaczyć powstawanie gazów oraz wzdęć (wstępna hipoteza właśnie SIBO) w przypadku, gdy ktoś bardzo mocno ograniczył węglowodany przez kilka dni, przez ostatnie 15h całkowicie do zera, a potem budzi się ze wzdęciami oraz odbija mu się przy każdej zmianie pozycji czy przy wypiciu zwykłej wody na czczo?
Jak rozumiem białka oraz tłuszcze nie są fermentowane przez bakterie w jelicie cienkim, więc w jakiś magiczny sposób resztki węglowodanów musiały tam przetrwać?
Nieco więcej szczegółów:
z objawów praktycznie tylko wzdęcia i gazy (brak rozwolnień czy zaparć, jedynie parę razy lekki ból brzucha oraz uczucie przelewania);przez 5 dni dieta z węglowodanami w ilości 10-20g na dobę (żeby tymczasowo zmniejszyć objawy zanim będzie finalna diagnoza, ale niewiele pomogło);kolejnego dnia dla eksperymentu ostatnie węglowodany około 16;a następnego dnia rano po obudzeniu o 7 jak zwykle niezmiennie wzdęcia i mocne nagazowanie.
Mikrobiota przy niedoborze węglowodanów/błonnika może również fermentować substraty endogenne (np. składniki śluzu jelitowego), stąd nawet przy całkowitym poście może wystąpić problem z nadmiarem gazów. +białka też podlegają bakteryjnej proteolizie 🙂
O, to bardzo ciekawe. Ja trenuję, tak że nie kusiło mnie żeby zrobić jakiś dłuższy post, np. dwudniowy, ale w teorii przeszła mi przez głowę myśl czy w takiej sytuacji gazy by też powstały 🙂
Bardzo dziękuję za odpowiedź.
Panie Michale,
dziękuję za ten artykuł.
Pisze Pan, że przyczynami SIBO mogą być niedoczynność tarczycy, nadmiar cukru w diecie, niedobór błonnika – zrozumiałam, że najpierw więc trzeba pozbyć się tych przyczyn, aby skutecznie potem móc się pozbyć SIBO. Wcześniej prowadził mnie dietetyk, który kazał najpierw wyleczyć SIBO, a potem zająć się tarczycą – dlatego chcę się upewnić, jaka jest zasada.
W przypadku tarczycy sprawa jest nieco bardziej złożona i SIBO może mocno utrudniać wyregulowanie funkcji tarczycy. Więc powiedziałbym, że warto skupić się na obu rzeczach równolegle (czego początkiem może być leczenie SIBO).
Dziękuję za odpowiedź.
Witam,
3 tygodnie temu zdiagnozowano u mnie SIBO wodorowe – metanowe. Lekarz zalecił mi Xifaxan i metronidazol plus dieta low fodmap przez 8 tyg. Chciałabym zapytać czy w tym rodzaju SIBO mogę wprowadzić pojawiający się na blogu probiotyk Enterol 250 mg? Dodam, że jednym z objawów jest trwajacy od kilku miesięcy silna biegunka.
Pozdrawiam serdecznie
Enterol jest dość uniwersalnym probiotykiem w okresie antybiotykoterapii – jeśli dominującym objawem są biegunki to można też kontynuować przez kilka tygodni po jej zakończeniu.
Stwierdzone SIBO w teście wodorowo-metanowym (wodorowe). Lekarz zalecił od razu Xifaxan, ale powtórzyć 3 razy co 4 tygodnie. Czy to nie za dużo? Zmienić lekarza?
Terapia cykliczna Xifaxanem jest dość często stosowana i może mieć sens. Nie znam jednak Pani przypadku i nie jestem lekarzem, więc nie mi to oceniać.
Panie Michale, endokrynolog po opisie objawów zleciła WMTO. Wyszło SIBO wodorowe, od kiedy pamiętam mam problemy z jelitami, przeogromne wzdęcia, zaparcia, bóle brzucha, puste odbijania itp. Na własną rękę wprowadziłam dietę Low FODMAP wykupioną u sprawdzonej dietetyk, która specjalizuje się w problemach jelitowych. Momentalnie objawy ustąpiły. Wizyta u gastrologa dopiero 14.04. Czytam teraz, że najpierw powinno się wprowadzić antybiotykoterapię, dopiero później Low fodmap. Co robić? Kontynuować diete? Zacząć druga faze i wprowadzać poszczególne produkty? Czy poczekać na wizytę u gastrologa i dopiero zgłosić się do Pana na konsultacje? Pozdrawiam
Jeżeli objawy ustąpiły całkowicie to może warto dokonać rozszerzania diety pod okiem dietetyka. Jeśli objawy znowu się pojawią to wtedy wrócić do tematu SIBO i dokonać odpowiedniego leczenia, wraz ze wsparciem dietetycznym i suplementacyjnym.